Vade Farkı Hesaplama
Basit yöntemle vade farkı 18.750,00 ₺, %20 KDV'si 3.750,00 ₺ olur; alıcı KDV hariç 268.750,00 ₺ öder.
Sonuçta bir hata mı var? Bize bildir E-posta taslağına sayfa adresi, formdaki değerler ve çıkan sonuç eklenir; göndermeden önce düzenleyebilirsin.
Sıradaki adım
Vade farkı nasıl hesaplanır?
Vade farkı, malın ya da hizmetin bedelinin peşin değil ileri bir tarihte ödenmesi karşılığında satıcının istediği ek tutardır. Toptan ticarette "60 gün vadeye aylık %3" gibi bir oranla anlaşılır; perakendede ise taksitli fiyatın peşin fiyattan farkı olarak karşına çıkar.
Örnek: 100.000 ₺'lik mal 60 gün vadeyle, aylık %3 vade farkıyla satılıyor. Basit yöntemle vade farkı 6.000,00 ₺, KDV'si (%20) 1.200,00 ₺ olur; alıcı KDV hariç 106.000,00 ₺ öder. Bileşik yöntemde vade farkı 6.090,00 ₺'dir. Aylık %3, yıllık basit %36, yıllık bileşik %42,58 demektir.
Taksitli fiyatın gerçek faizi
"Peşin fiyatına taksit" yazmayan bir üründe taksitli toplam, peşin fiyattan yüksektir. Bu farkın aylık faize karşılığı, taksitlerin bugünkü değerini peşin fiyata eşitleyen orandır (iç verim oranı). 30.000 ₺ peşin fiyatlı ürün 12 × 2.900 ₺'ye satılıyorsa fark 4.800,00 ₺ (%16) ama gerçek aylık faiz %2,36'dır; bu oranı kredi tekliflerinin faiziyle kıyaslayabilirsin.
Vade farkında KDV, sözleşme ve tüketici hakları
- Vade farkı KDV'ye tabidir: KDV Kanunu md. 24/c'ye göre vade farkı matraha dahildir. Satış faturasında yoksa sonradan ayrıca vade farkı faturası düzenlenir.
- Yöntemi yazılı belirle: basit ve bileşik hesap arasındaki fark vade uzadıkça büyür. Sözleşmede, faturada ya da cari hesap mutabakatında oranı ve yöntemi açıkça yaz.
- Tüketici taksitli satışta korunur: 6502 sayılı Kanun'a göre taksitle satış sözleşmesi yazılı yapılmalıdır (md. 17); tüketici 7 gün içinde gerekçesiz cayabilir (md. 18). Erken ödemede satıcı, ödenen tutara düşen faiz ve komisyon indirimini yapmak zorundadır (md. 20).
- Bir taksit gecikti diye borcun tamamı istenemez: kalan borcun hemen istenebilmesi için bedelin en az onda birini oluşturan art arda iki taksidin ya da dörtte birini oluşturan bir taksidin ödenmemesi ve tüketiciye en az 30 gün süre verilmesi gerekir (md. 19).
- Vade farkı gecikme faizi değildir: vadesinde ödenmeyen borca ayrıca temerrüt faizi işleyebilir.
- Birden çok vadeyi tek tarihe indirmek için ortalama vade hesaplama, senedi vadesinden önce bozdurmak için senet iskonto hesaplama, gecikmiş borcun faizi için yasal faiz hesaplama aracını kullanabilirsin. Satış fiyatına KDV eklemek için KDV hesaplama aracına bak.
- Taksitli alışverişte tüketici hakları Taksitle Alışveriş Yapıyorum yazısında.
250.000 ₺ mal, 90 gün, aylık %2,5. Basit yöntemle vade farkı 18.750,00 ₺, %20 KDV'si 3.750,00 ₺ olur; alıcı KDV hariç 268.750,00 ₺ öder.
45.000 ₺ peşin, 12 × 4.250 ₺ taksit. Toplam fark 6.000,00 ₺ (%13,33), ama gerçek aylık faiz %1,98, yıllık bileşik karşılığı %26,53.
Sık sorulan sorular
Vade farkı nasıl hesaplanır?
Ticari uygulamada vade farkı çoğunlukla basit faizle hesaplanır: tutar × aylık oran × gün ÷ 30. Örneğin 100.000 ₺'lik satışta aylık %3 oranla 60 günlük vade farkı 6.000,00 ₺ olur. Taraflar bileşik hesapta anlaşmışsa aynı satışın vade farkı 6.090,00 ₺ çıkar; hangi yöntemin uygulanacağı sözleşmede ya da faturada yazmalıdır.
Vade farkına KDV uygulanır mı?
Evet. KDV Kanunu md. 24/c'ye göre vade farkı KDV matrahına dahildir. Vade farkı faturasında asıl teslimin KDV oranı uygulanır; %20 KDV'li bir malda 6.000,00 ₺ vade farkının KDV'si 1.200,00 ₺'dir. Satış faturasında yer almayan, sonradan anlaşılan vade farkı için ayrıca fatura düzenlenir.
Taksitli alışverişte gerçek faiz oranını nasıl bulurum?
Peşin fiyatı, taksit tutarını ve taksit sayısını girdiğinde araç, taksitlerin bugünkü değerini peşin fiyata eşitleyen aylık oranı bulur. 30.000 ₺ peşin fiyatlı bir ürün 12 × 2.900 ₺ taksitle satılıyorsa toplam fark 4.800,00 ₺, gerçek aylık faiz %2,36 (yıllık bileşik %32,31) olur. İlk taksit alışverişte ödeniyorsa oran %2,82'ye çıkar.
Toplam farkı taksit sayısına bölmek neden yanlış sonuç verir?
Çünkü her taksitte borcun bir kısmı ödenir ve son aylarda çok daha az borç kalır. Toplam farkın yüzdesini aya bölmek borcun tamamı vade sonuna kadar duruyormuş gibi hesaplar ve gerçek oranı neredeyse yarı yarıya düşük gösterir. Doğru karşılaştırma için iç verim oranına bakılır.
Vade farkı ile gecikme faizi aynı şey mi?
Hayır. Vade farkı, ödemenin baştan ileri bir tarihe bırakılmasının bedelidir ve satış anında anlaşılır. Gecikme (temerrüt) faizi ise vadesinde ödenmeyen borca, vade geçtikten sonra işler. Gecikme faizini yasal faiz hesaplama aracıyla bulabilirsin.
Kaynaklar
Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Sitenin arkasındaki ekibi hakkımızda sayfasında tanıtıyoruz.