Dövizle Birikim Enflasyonu Yendi mi? Yıl Yıl Veriyle

Selin 2018 yılında 100.000 ₺ birikimini "en azından değer kaybetmesin" diyerek dolara çevirdi. Kardeşi Can aynı tutarı ondan altı yıl önce, 2012'de dolara çevirmişti. Bugün ikisi de kâr ettiğini düşünüyor, çünkü dolar o günden bu yana kat kat arttı. Asıl soru ise başka: Bu artış, aynı dönemde fiyatların artışını geçti mi? Bu yazıda TCMB'nin kurlarıyla ve TÜİK'in enflasyon verisiyle döviz birikiminin gerçek, yani alım gücüne göre sonucunu yıl yıl hesaplıyoruz.

Kısaca sonuç
  • Kur arttı diye kazanılmış olmaz: Ölçüt, kurun aynı dönemdeki enflasyonu geçip geçmediğidir.
  • Dolar: 2007-2016 arasında alınan dolar enflasyonu geçiyor, 2017 ve sonrasında alınan ise gerisinde kalıyor.
  • En iyi ve en kötü yıl: 2008 (%32,8) ve 2022 (−%35,0).
  • Veri: kur 6 Kasım 2026, enflasyon Ekim 2026.

1. Selin ve Can'ın hesabı

HesapSelin (2018)Can (2012)
O yılın ortalama dolar kuru4,82411,8007
Alınan dolar20.729 $55.534 $
Bugünkü TL karşılığı1.036.098 ₺2.775.721 ₺
Enflasyona göre gereken tutar1.233.434 ₺2.165.613 ₺
Kur artışı%936,1%2.675,7
Enflasyon%1.133,4%2.065,6
Reel sonuç−%16,0%28,2

Selin'in doları bugün 1.036.098 ₺ ediyor ve bu, başlangıçtaki paranın birkaç katı. Ama aynı dönemde fiyatlar daha hızlı arttığı için, 2018'deki 100.000 ₺ ile alınabilen sepeti bugün almak için 1.233.434 ₺ gerekiyor. Yani Selin yine de alım gücü kaybetti: −%16,0. Can'ın doları ise enflasyonu geçti (%28,2), çünkü 2012 sonrasındaki kur sıçramaları fiyat artışının önüne geçmişti.

2. Yıl yıl tablo: dolar ve euro

100.000 ₺'nin her yılın ortalama kuruyla dövize çevrildiği varsayımıyla reel sonuç:

Alım yılıDolar bugünDolar reelEuro bugünEuro reel
2025126.315 ₺−%10,3124.593 ₺−%11,5
2024152.050 ₺−%19,9157.051 ₺−%17,3
2023209.671 ₺−%30,3216.684 ₺−%28,0
2022301.023 ₺−%35,0320.548 ₺−%30,8
2021559.901 ₺−%29,8531.345 ₺−%33,4
2020711.655 ₺−%25,4694.322 ₺−%27,2
2019879.569 ₺−%17,9878.210 ₺−%18,0
20181.036.098 ₺−%16,0984.305 ₺−%20,2
20171.367.096 ₺−%4,71.353.566 ₺−%5,7
20161.649.965 ₺%3,51.668.318 ₺%4,6
20151.833.678 ₺%6,71.847.538 ₺%7,5
20142.280.115 ₺%23,21.918.807 ₺%3,7
20132.622.234 ₺%30,22.206.522 ₺%9,5
20122.775.721 ₺%28,22.412.868 ₺%11,4
20112.977.269 ₺%26,32.393.534 ₺%1,5
20103.313.604 ₺%32,02.794.272 ₺%11,3
20093.214.509 ₺%17,92.585.646 ₺−%5,2
20083.846.871 ₺%32,82.930.453 ₺%1,2
20073.821.869 ₺%19,53.126.101 ₺−%2,3
20063.474.136 ₺−%0,23.085.352 ₺−%11,3
20053.709.820 ₺−%2,73.331.562 ₺−%12,6

Tablonun bize söylediği şu: döviz, kurun kısa sürede sert yükseldiği dönemlerden önce alındıysa korumuş; kurun fiyatlardan daha yavaş arttığı dönemlerde ise alım gücü kaybettirmiştir. Hangi dönemin hangisi olacağını önceden bilmek mümkün olmadığı için, "döviz her zaman korur" düşüncesi verilerle desteklenmiyor. Maaşın aynı dönemde enflasyona karşı nasıl bir seyir izlediğini görmek istersen reel maaş hesaplama aracına bakabilirsin.

3. Hesabın bilmen gereken sınırları

  • Faiz yok: Döviz tevdiat faizi de TL mevduat faizi de hesaba katılmadı. TL faizinin yüksek olduğu dönemlerde, faize konan TL'nin dövizden daha iyi sonuç vermesi mümkündür. TL'nin getirisini mevduat faizi hesaplama ile ayrıca bulabilirsin.
  • Kur makası: Bankalar dövizi gösterge kurdan biraz pahalı satar, biraz ucuz alır. Alış ve bozdurma sırasındaki bu fark gerçek getiriyi düşürür.
  • Yıllık ortalama: Tek bir günün kuru yerine yılın ortalaması kullanıldı. Kurun sıçradığı bir günde alan biri için sonuç farklı olabilir; belirli bir günün kurunu geçmiş döviz kurları sayfasında görebilirsin.
  • Geçmiş gelecek değildir: Bu tablo geçmişte ne olduğunu gösterir; gelecekte kurun ve enflasyonun nasıl seyredeceği hakkında bir tahmin değildir.

Kendi alım yılın ve tutarınla hesaplamak için döviz getirisi hesaplama aracını, paranın yalnızca enflasyona göre değerini görmek için enflasyon hesaplama aracını kullanabilirsin. Altın birikimini konuştuğumuz düğün takılarım ve altın birikimim yazısı da farklı bir birikim aracını anlatıyor.

Sık sorulan sorular

Döviz almak enflasyondan korur mu?

Alım yılına göre değişir. TCMB kurları ve TÜİK enflasyonuyla yapılan hesapta 2007-2016 arasında alınan dolar bugün enflasyonun üzerinde bir karşılık veriyor; 2017 ve sonrasında alınan dolar ise enflasyonun gerisinde kalıyor. Döviz, kurun sıçradığı dönemlerde korumuş, kurun fiyatlardan yavaş arttığı dönemlerde alım gücü kaybettirmiştir.

Dolar mı euro mu daha iyi korudu?

Bu hesapta dolar 10 başlangıç yılında, euro 8 başlangıç yılında enflasyonu geçiyor. İki para birimi arasındaki fark, euro ile dolar arasındaki paritenin aynı dönemdeki seyrinden gelir. Tek bir para birimine bağlı kalmak yerine birikimi dağıtmak bu riski azaltır.

Birikimi birkaç yıla yayarak yaptıysam nasıl hesaplarım?

Her yıl dövize çevirdiğin tutarı ayrı ayrı hesapla, sonra bugünkü karşılıkları ve enflasyona göre gereken tutarları topla. İki toplamın oranı, birikiminin tamamının reel sonucunu verir. Döviz getirisi hesaplama aracında yılı ve tutarı değiştirerek bu hesabı birkaç adımda yapabilirsin.

Hesaba faiz neden dahil değil?

Döviz tevdiat ve TL mevduat faizleri dönemden döneme ve bankadan bankaya çok değiştiği için bu karşılaştırma yalnızca kurun ve fiyatların seyrini gösterir. TL mevduat faizi çoğu dönemde döviz faizinden yüksek olduğu için gerçek kıyasta TL'nin faiz getirisini de hesaba katmak gerekir.

Kaynaklar

Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Sitenin arkasındaki ekibi hakkımızda sayfasında tanıtıyoruz.