Terimler Sözlüğü: Maaş, Vergi, Kredi ve Sınav Terimleri

Bir işçiye ödenebilecek en düşük ücrettir ve Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından belirlenir. 2026 yılı için aylık brüt asgari ücret 33.030,00 TL'dir.

2026 asgari ücret →

Ücretin asgari ücrete denk gelen kısmı gelir vergisinden ve damga vergisinden istisnadır. 2022'den bu yana uygulanan bu istisna, eski asgari geçim indiriminin (AGİ) yerini almıştır; bu yüzden asgari ücretli çalışandan yalnızca SGK ve işsizlik sigortası primi kesilir.

Brüt maaş ile net maaş farkı →

İşverenin kesinti yapmadan önce hesapladığı ücrettir. İş sözleşmelerinde genellikle brüt tutar yazılır; SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi bu tutar üzerinden hesaplanır.

Brütten nete maaş hesaplama →

Brüt ücret üzerinden binde 7,59 oranında kesilen vergidir. Asgari ücrete denk gelen kısım damga vergisinden istisnadır.

Damga vergisi hesaplama →

Bir çalışanın işverene toplam maliyetidir: brüt ücrete SGK işveren payı (%21,75, teşvikle düşebilir) ve işsizlik sigortası işveren payı (%2) eklenir.

İşveren maliyeti hesaplama →

Yılbaşından itibaren biriken gelir vergisi matrahıdır. Ücretlerde gelir vergisi dilimli olduğundan matrah biriktikçe çalışan üst dilime geçer; örneğin 2026'da kümülatif matrah 190.000 TL'yi aşınca oran %15'ten %20'ye çıkar ve net maaş düşer.

2026 gelir vergisi dilimleri →

Brüt maaştan yasal kesintiler düşüldükten sonra çalışanın hesabına yatan tutardır. Gelir vergisi kümülatif hesaplandığı için aynı brüt maaşın neti yıl içinde aydan aya değişebilir.

Netten brüte maaş hesaplama → · Net maaş neden her ay değişir? →

SGK priminin hesaplandığı kazançtır. Alt sınırı brüt asgari ücrettir; üst sınırı (tavan) asgari ücretin 9 katıdır. 2026 için aylık taban 33.030,00 TL, tavan 297.270,00 TL'dir. Tavanı aşan kazançtan prim kesilmez.

SGK taban ve tavan tablosu →

Çalışan hastalık, iş kazası ya da doğum nedeniyle çalışamadığında SGK'nın ödediği ödenektir. Ayakta tedavide günlük kazancın 2/3'ü, yatarak tedavide 1/2'si ödenir; hastalıkta ödeme raporun 3. gününden başlar.

Rapor parası hesaplama →

Emeklilik ve sağlık sigortası için brüt ücretten kesilen primdir. Emekli olmayan bir çalışan için işçi payı %14, işsizlik sigortası işçi payı %1'dir.

SGK taban ve tavan →

Haftalık 45 saati aşan çalışmadır ve her saati %50 zamlı ödenir. Sözleşmede haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, o süreyi aşıp 45 saate kadar yapılan çalışma "fazla sürelerle çalışma" sayılır ve %25 zamlı ödenir.

Fazla mesai ücreti hesaplama → · Fazla mesai rehberi →

Kıdem tazminatına esas ücrettir: çıplak brüt ücrete yemek, yol, düzenli prim ve ikramiye gibi süreklilik gösteren parasal haklar eklenerek bulunur.

Kıdem tazminatı hesaplama →

Belirsiz süreli iş sözleşmesini bildirim süresine uymadan fesheden taraf, bu sürenin ücreti kadar ihbar tazminatı öder. Süre kıdeme göre 2, 4, 6 ya da 8 haftadır (6 aydan az, 6 ay – 1,5 yıl, 1,5 – 3 yıl, 3 yıldan fazla).

İhbar tazminatı hesaplama → · İhbar süreleri →

İşini kendi isteği ve kusuru dışında kaybeden sigortalıya İŞKUR'un ödediği ödenektir. Son 4 aylık ortalama brüt kazancın %40'ı ödenir; tutar brüt asgari ücretin %80'ini geçemez. Süre, son 3 yıldaki prim gününe göre 180, 240 ya da 300 gündür.

İşsizlik maaşı hesaplama → · İşsizlik maaşı rehberi →

En az 1 yıl çalışmış işçiye, kanunda sayılan hâllerde iş sözleşmesi sona erdiğinde ödenen tazminattır. Her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret ödenir, artan süre orantılı hesaplanır; tazminattan yalnızca damga vergisi kesilir.

Kıdem tazminatı hesaplama → · Kıdem tazminatı şartları →

Bir yıllık kıdem tazminatı için esas alınabilecek en yüksek ücrettir; memur maaş katsayısına bağlı olarak yılda iki kez güncellenir. 1 Temmuz 2026 – 31 Aralık 2026 döneminde 73.729,87 TL'dir.

Kıdem tazminatı tavanı tablosu →

Resmî tatilde çalışan işçiye, o günün ücretine ek olarak çalıştığı her gün için bir günlük ücret daha ödenir. Arife günleri saat 13.00'ten sonra yarım gün tatildir.

Resmî tatil ücreti hesaplama → · Resmî tatiller →

En az 1 yıl çalışan işçinin hak ettiği ücretli izindir: 1 yıldan 5 yıla kadar (5 dahil) 14, 5 yıldan fazla 15 yıldan az 20, 15 yıl ve üzeri 26 gün. Kullanılmayan izinler iş sözleşmesi sona erince ücret olarak ödenir.

Yıllık izin hesaplama → · Yıllık izin süreleri →

Kıdem, ihbar, ücret ve işe iade gibi işçi-işveren uyuşmazlıklarında ve bazı ticari ve kira uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğudur. Arabuluculuğa gitmeden açılan dava usulden reddedilir.

Zorunlu arabuluculuk rehberi → · Arabuluculuk ücreti hesaplama →

Satın alınan bir taşınmazın 5 yıl dolmadan satılmasıyla elde edilen kazançtır ve vergilenir. Alış bedeli Yİ-ÜFE artışı %10 veya üzerindeyse endekslenir; 2026 satışlarında yıllık istisna 150.000 TL'dir. Miras ve bağışla edinilen taşınmazlar kapsam dışıdır.

Değer artış kazancı hesaplama →

Bina, arsa ve araziler için belediyeye her yıl iki taksitte ödenen vergidir. Konutlarda binde 1, işyerlerinde binde 2'dir; büyükşehir sınırlarında oranlar 2 katı uygulanır.

Emlak vergisi hesaplama → · Emlak vergisi rehberi →

Vergi ve SGK gibi kamu alacakları vadesinde ödenmezse uygulanan aylık orandır. 13 Kasım 2025'ten bu yana oran aylık %3,7'dir. Gecikme faizi ise sonradan (örneğin inceleme sonucu) tarh edilen vergilere, asıl vade tarihinden tarh tarihine kadar aynı oranla uygulanır.

Gecikme zammı hesaplama → · Gecikme zammı rehberi →

Mal ve hizmet satışlarında fiyata eklenen vergidir. 2026 itibarıyla oranlar %20 (genel oran), %10 (indirimli oran), %1 (düşük oran) şeklindedir.

KDV hesaplama → · KDV oranları →

Hesaplanan KDV'nin bir kısmının satıcı yerine alıcı tarafından vergi dairesine ödenmesidir. Oran işin türüne göre 2/10, 5/10, 9/10 gibi kesirlerle belirlenir.

KDV tevkifatı hesaplama →

Verginin hesaplandığı tutardır. Örneğin ücretlerde gelir vergisi matrahı, brüt ücretten SGK ve işsizlik sigortası primi düşülerek bulunur.

Gelir vergisi hesaplama →

Konut kira gelirinin belirli bir kısmı vergiden istisnadır. 2026 kira gelirleri için istisna tutarı 58.000 TL'dir; ücret, menkul sermaye ve kira gelirlerinin toplamı 1.500.000 TL'yi aşanlar istisnadan yararlanamaz.

Kira geliri vergisi hesaplama → · Kira geliri beyanı rehberi →

Trafiğe kayıtlı araçlar için her yıl Ocak ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenen vergidir. Tutar aracın türüne, motor hacmine, yaşına ve (2018 sonrası tescillerde) taşıt değerine göre belirlenir.

MTV hesaplama →

Otomobil, akaryakıt, tütün ve alkol gibi belirli mallarda bir kez alınan vergidir. Otomobillerde oran motor hacmine ve vergisiz fiyata göre değişir; KDV, ÖTV dahil tutar üzerinden hesaplanır.

ÖTV hesaplama → · Araç alırken ödenen vergiler →

Ödemeyi yapanın, karşı tarafın vergisini ödeme sırasında kesip vergi dairesine yatırmasıdır. Örneğin işyeri kiralarında kiracı, brüt kiradan %20 stopaj keser.

Kira stopajı hesaplama → · Serbest meslek makbuzu hesaplama →

Taşınmaz satışında beyan edilen satış bedeli üzerinden alınan harçtır: alıcı ve satıcı ayrı ayrı binde 20 öder. Satış bedeli emlak vergisi değerinden düşük beyan edilemez.

Tapu harcı hesaplama →

Miras ya da bağış yoluyla mal edinenlerin ödediği vergidir. Mirasçı başına istisna tutarı düşüldükten sonra kalan kısım artan oranlı tarifeyle vergilenir.

Veraset ve intikal vergisi hesaplama → · Veraset vergisi rehberi →

Kredi ya da kart sözleşmesinde kararlaştırılan faizdir. Kredi kartı ve KMH için uygulanabilecek en yüksek aylık akdi faiz oranını TCMB ilan eder.

Kredi kartı faiz hesaplama →

Kredi kartı borcunun her dönem ödenmesi gereken en düşük kısmıdır: kart limiti 50.000 TL'ye kadar olanlarda dönem borcunun %20'si, üzerindekilerde %40'ı. Kalan borca faiz işler.

Asgari ödeme hesaplama → · Kredi kartı borcu kaç ayda biter? →

Bankanın krediyi kullandırırken aldığı ücrettir; tüketici kredilerinde kredi tutarının binde 5'ini geçemez.

Kredi dosya masrafı hesaplama →

Kredinin vadesinden önce tamamen ya da kısmen ödenmesidir. Kalan dönemlerin faizi alınmaz. İhtiyaç ve taşıt kredilerinde erken ödeme tazminatı istenemez; konut kredisinde yalnızca faiz sabitse ve sözleşmede yazıyorsa %1 ya da %2 tazminat alınabilir.

Kredi erken kapatma hesaplama → · Kredi erken kapatma rehberi →

Kredinin her ay aynı tutarda ödendiği geri ödeme yöntemidir. İlk taksitlerde faizin payı yüksek, anaparanın payı düşüktür; vade ilerledikçe anapara payı artar.

Kredi taksit hesaplama →

Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu ve Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi; faiz tutarı üzerinden alınır. İhtiyaç ve taşıt kredilerinde ikisi de %15'tir. Konut kredisinde KKDF alınmaz; BSMV ise yalnızca adına kayıtlı konut ya da konut hissesi olanlardan alınır.

İhtiyaç kredisi hesaplama → · Konut kredisi hesaplama →

Vadesiz hesaba tanımlanan, bakiye sıfırın altına düşünce kullanılan kredidir. Faiz kullanılan tutar ve gün sayısı üzerinden günlük işler; faize KKDF ve BSMV eklenir.

KMH faizi hesaplama →

Kredi kartından nakit çekmektir. Faizsiz dönem yoktur; faiz çekim gününden itibaren günlük işler ve faize %15 KKDF ile %15 BSMV eklenir.

Nakit avans faizi hesaplama →

Faiz oranı sözleşmede belirlenmemişse uygulanan faizdir (3095 sayılı Kanun). 31 Temmuz 2026'dan itibaren yıllık %31'dir. Ticari işlerde temerrüt faizi olarak TCMB avans faizi uygulanabilir.

Yasal faiz hesaplama →

Faiz, vergi ve masraflar dahil kredinin gerçek yıllık maliyetidir. Farklı bankaların tekliflerini karşılaştırırken nominal faiz yerine YMO'ya bakmak gerekir.

Yıllık maliyet oranı hesaplama → · Kredi karşılaştırma →

Son 12 ayın endeks ortalamasının bir önceki 12 ayın ortalamasına göre değişimidir. Konut ve işyeri kiralarında yıllık kira artışının üst sınırı bu orandır.

Kira artış oranı hesaplama → · Kira artışı rehberi →

Faizin anaparaya eklenip bir sonraki dönemde faizin de faiz kazandığı hesaplama yöntemidir. Basit faizde ise faiz her dönem yalnızca ilk anapara üzerinden hesaplanır.

Bileşik faiz hesaplama → · Bileşik faiz ve 72 kuralı →

Fiyatların genel düzeyindeki artıştır. Türkiye'de TÜİK genellikle her ayın 3'ünde tüketici fiyat endeksini (TÜFE) açıklar; aylık, yıllık ve 12 aylık ortalama değişim ayrı ayrı yayımlanır.

Enflasyon hesaplama → · Enflasyon oranları →

Kâr marjı kârın satış fiyatına, kâr oranı (markup) ise kârın maliyete oranıdır. Aynı ürün için ikisi farklı çıkar: 100 TL'ye alınıp 125 TL'ye satılan üründe kâr oranı %25, kâr marjı %20'dir.

Kâr marjı hesaplama →

Yıllık net kira gelirinin mülk değerine oranıdır. Mülkün kendini kaç yılda ödediğini gösteren amortisman süresi, değerin yıllık kiraya bölünmesiyle bulunur.

Kira getirisi hesaplama →

Vadeli mevduat faizinden banka tarafından kesilen gelir vergisidir. Oran vade süresine göre değişir; faiz bu kesinti sonrası hesaba net olarak yatar.

Mevduat faizi hesaplama →

Enflasyondan arındırılmış getiridir. Maaşın ya da birikimin nominal artışı enflasyonun altında kalırsa, tutar artsa bile satın alma gücü düşer.

Reel maaş hesaplama →

Yurt içi üretici fiyat endeksidir. Vergi hesaplarında, örneğin değer artış kazancında alış bedelinin endekslenmesinde kullanılır.

Değer artış kazancı hesaplama →

Her dersin notu, kredisi (ya da haftalık ders saati) ile çarpılıp toplanır ve toplam krediye bölünür. Üniversitelerde genel ağırlıklı not ortalamasına GANO denir.

Not ortalaması hesaplama → · Not dönüştürme hesaplama →

Ham puan netlerin katsayılarla çarpılmasıyla bulunur. Standart puan, her testin ortalama ve standart sapmasına göre ölçeklenmiş puandır. Yerleştirme puanı ise buna OBP katkısının eklenmiş hâlidir ve tercihlerde bu puan kullanılır.

YKS puanı nasıl hesaplanır? → · YKS puan hesaplama →

KPSS'de testlerin farklı ağırlıklarla birleştirilmesiyle hesaplanan puanlardır. Lisans mezunları için P3, önlisans için P93, ortaöğretim için P94 en sık kullanılan puan türleridir.

KPSS puan türleri → · KPSS puan hesaplama →

Doğru sayısından yanlışların belirli bir kesrinin düşülmesiyle bulunur. ÖSYM sınavlarının çoğunda (YKS, KPSS, ALES, DGS) 4 yanlış 1 doğruyu götürür; boş bırakılan sorular neti etkilemez.

TYT net hesaplama → · Sınav netleri nasıl hesaplanır? →

Lise diploma notunun 5 ile çarpılmasıyla bulunur (250–500). YKS yerleştirme puanına OBP × 0,12 eklenir; bir önceki yıl bir programa yerleşenlerde katsayı 0,06'dır.

OBP hesaplama →

Taban puan, bir programa o yıl yerleşen en düşük puanlı adayın puanıdır. Başarı sırası puanın tüm adaylar arasındaki sırasıdır; sınav zorluğu yıldan yıla değiştiği için tercihte sıralamaya bakmak daha güvenilirdir.

YKS taban puanları → · YKS tercih ve sıralama rehberi →

Vücudun tam dinlenme hâlinde temel işlevler için harcadığı enerjidir. Günlük kalori ihtiyacı, BMH'nin hareket düzeyine göre bir katsayıyla çarpılmasıyla tahmin edilir.

Günlük kalori ihtiyacı hesaplama →

EBOB, iki ya da daha çok sayıyı birlikte bölen en büyük sayıdır; EKOK ise bu sayıların hepsine bölünebilen en küçük sayıdır.

EBOB EKOK hesaplama →

Aritmetik ortalama sayıların toplamının adedine bölümüdür. Medyan, sıralanmış verinin tam ortasındaki değerdir ve uç değerlerden etkilenmez. Mod ise en sık tekrar eden değerdir.

Ortalama, medyan, mod hesaplama →

Permütasyon sıranın önemli olduğu dizilişlerin, kombinasyon ise sıranın önemsiz olduğu seçimlerin sayısıdır. 5 kişiden başkan ve yardımcı seçmek permütasyon (20), 2 kişilik ekip seçmek kombinasyondur (10).

Permütasyon ve kombinasyon hesaplama →

Kilonun boyun karesine (metre) bölünmesiyle bulunur. Dünya Sağlık Örgütü sınıflamasına göre yetişkinlerde 18,5–24,9 arası normal kabul edilir; VKİ kas ve yağ oranını ayırt etmez.

VKİ hesaplama → · Vücut yağ oranı hesaplama →

Yüzde bir sayının 100 üzerinden payıdır. Yüzde puan ise iki oran arasındaki farktır: faiz %40'tan %45'e çıkarsa artış 5 yüzde puandır, ama oransal artış %12,5'tir.

Yüzde hesaplama →