Borsaya Başlıyorum: İlk Hissemi Aldım, Şimdi Ne Olacak?

Emre 26 yaşında, ilk ikramiyesi yattığı gün telefonuna bir aracı kurum uygulaması indirdi. Kimlik doğrulaması, risk anketi ve birkaç onaydan sonra hesabı açıldı. Uzun süredir takip ettiği bir sanayi şirketinin 80 lotunu 62,50 ₺'den aldı. Ertesi sabah ekranı açtığında hisse %3 düşmüştü ve kafasında sorular belirdi: "Maliyetim tam olarak ne? Komisyon ne kadar yedi? Düştüğünde tekrar alsam mı? Kazanırsam vergi öder miyim?" Bu yazı, ilk hisseni aldıktan sonra sorduğun bu soruların hesabını yapıyor.

1. İlk alımın gerçek maliyeti

80 lot × 62,50 ₺ = 5.000,00 ₺. Emre'nin aracı kurumu vergiler dahil binde 2 komisyon alıyor: 10,00 ₺. Toplam maliyet 5.010,00 ₺, lot başına maliyet 62,625 ₺. Hisseyi satarken de komisyon ödeyeceği için zarar etmeden satabileceği en düşük fiyat 62,7505 ₺'dir. Yani hisse 62,50 ₺'ye geri döndüğünde Emre hâlâ küçük bir zarardadır.

Komisyon oranı aracı kurumdan aracı kuruma değişir; banka ve aracı kurumların ücret tarifesi internet sitelerinde yayımlanır. Çok sık alım satım yapanlar için komisyon, getirinin önemli bir kısmını götürebilir.

2. Hisse düştü: tekrar almak ortalamayı ne kadar düşürür?

İki ay sonra hisse 55 ₺'ye geriledi ve Emre 40 lot daha aldı. Artık 120 lotu var ve ortalaması komisyon dahil 60,12 ₺ oldu. Ortalamayı 58 ₺'ye indirmek isteseydi, 55 ₺'den 124 lot (6.820,00 ₺) alması gerekirdi. Ortalama düşer ama aynı şirkete bağlanan para da büyür; bu yüzden "maliyet düşürme" kararını hesaptan önce şirketin neden düştüğünü anlayarak vermek gerekir.

Kendi alımlarını hisse senedi maliyet hesaplama aracına yazarak ortalama maliyetini, başabaş fiyatını ve ortalamayı hedefe indirmek için gereken lotu görebilirsin.

3. Kâra geçti: satarsa ne kazanır?

Hisse birkaç ay sonra 66 ₺'ye çıktı. Emre 120 lotu satarsa 7.920,00 ₺ eder; 15,84 ₺ satış komisyonu düşülünce eline 7.904,16 ₺ geçer ve net kârı 689,76 ₺ (%9,56) olur. Bu getiriyi aynı dönemin enflasyonuyla enflasyon hesaplama aracında, mevduatla mevduat faizi hesaplama aracında karşılaştırmak, "gerçekten kazandım mı?" sorusunun cevabını verir. Fiyat değişimini yüzde olarak yüzde hesaplama ile de bulabilirsin.

4. Vergi: hisse kazancında %0, temettüde %15

Gerçek kişilerin Borsa İstanbul'da işlem gören hisse senetlerinin alım satımından elde ettiği kazançta tevkifat oranı %0'dır (GVK geçici md. 67) ve bu kazanç için beyanname verilmez. Menkul kıymetler yatırım ortaklığı hisseleri bu kapsamın dışındadır. Şirket kâr payı (temettü) dağıtırsa %15 stopaj kesilir: Emre'nin 120 lotu için lot başına brüt 2,50 ₺ temettü dağıtılsaydı, 300,00 ₺ brüt temettüden 45,00 ₺ kesilir ve hesabına 255,00 ₺ yatardı.

5. Başlarken yapılan hatalar

• Borçla yatırım: Kredi ya da kredi kartıyla borsaya para koymak, zarar ihtimaline faizi de ekler. Kart borcunun maliyetini kredi kartı faiz hesaplama aracıyla gör.
• Acil durum parası: Birkaç aylık giderin kadar birikimi borsanın dışında tut; hisseler ihtiyaç anında değer kaybetmiş olabilir.
• Tek hisse: Bütün parayı tek şirkete yatırmak riski büyütür; fonlar ve farklı sektörler riski dağıtır.
• Söylentiyle alım: Sosyal medyadaki "kesin yükselecek" mesajları, piyasa dolandırıcılığının en yaygın biçimidir.

Uzun vadeli birikim yapıyorsan BES ile karşılaştırmak için BES hesaplama, altınla karşılaştırmak için altın hesaplama aracına bakabilirsin. Çocuğu için birikim yapanlar seçenekleri çocuğum için birikim yapıyorum yazısında bulabilir.

İlk hisseden sonra kontrol listesi

1. Maliyet: Komisyon dahil ortalama maliyetini ve başabaş fiyatını not et.
2. Komisyon: Aracı kurumunun vergiler dahil komisyon oranını öğren.
3. Plan: Ne zaman satacağını (hedef fiyat ya da süre) almadan önce belirle.
4. Kayıt: MKK e-YATIRIMCI ile hisselerinin kaydını kontrol et.
5. Karşılaştırma: Getirini enflasyon ve mevduat getirisiyle yılda bir kez karşılaştır.

Bu yazı genel bilgi verir; herhangi bir hisse için yatırım tavsiyesi değildir.