Bileşik Faiz Nedir? 72 Kuralı Nasıl Kullanılır?
Bileşik faiz, "faizin faizi" demektir: kazandığın faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönem daha büyük bir tutar üzerinden faiz kazanırsın. Bu küçük fark, uzun sürelerde çok büyük sonuçlar doğurur. Bu yazıda bileşik faizin nasıl çalıştığını, basit faizle farkını ve paranın ne zaman ikiye katlanacağını kafadan tahmin etmeni sağlayan 72 kuralını anlatıyoruz. Kendi rakamların için bileşik faiz hesaplama aracını kullanabilirsin.
Basit faiz ile bileşik faiz karşılaştırması
Yıllık %40 getirili bir üründe 10.000 ₺'nin yıllar içindeki büyümesi (yılda bir kez faiz eklendiği varsayımıyla, örnek rakamlardır):
| Süre | Basit faiz | Bileşik faiz |
|---|---|---|
| 1 yıl | 14.000,00 ₺ | 14.000,00 ₺ |
| 3 yıl | 22.000,00 ₺ | 27.440,00 ₺ |
| 5 yıl | 30.000,00 ₺ | 53.782,40 ₺ |
| 10 yıl | 50.000,00 ₺ | 289.254,65 ₺ |
İlk yıl ikisi aynı sonucu verir. Ancak 10 yılda basit faizle 50.000,00 ₺, bileşik faizle 289.254,65 ₺ elde edilir. Zaman, bileşik faizin en güçlü yanıdır.
72 kuralı
Paranın ikiye katlanma süresini yaklaşık bulmak için 72'yi yıllık getiri oranına (%) böl:
Örneğin %8 getiriyle para yaklaşık 72 ÷ 8 = 9 yılda, %12 getiriyle yaklaşık 6 yılda ikiye katlanır. Aşağıdaki tabloda kuralın gerçek (logaritmik) sonuçla farkını görebilirsin:
| Yıllık oran | 72 kuralı (yıl) | Gerçek süre (yıl) | Fark (yıl) |
|---|---|---|---|
| %4 | 18,0 | 17,7 | 0,3 |
| %6 | 12,0 | 11,9 | 0,1 |
| %8 | 9,0 | 9,0 | -0,0 |
| %10 | 7,2 | 7,3 | -0,1 |
| %12 | 6,0 | 6,1 | -0,1 |
| %20 | 3,6 | 3,8 | -0,2 |
| %40 | 1,8 | 2,1 | -0,3 |
Tablodan görüldüğü gibi kural %4-%12 aralığında çok yakın sonuç verir; %40 gibi yüksek oranlarda ise yaklaşık 1,8 yıl bulur, gerçek süre ise 2,1 yıldır. Yüksek oranlarda kesin sonuç için hesaplama aracını kullan.
Faizin ekleme sıklığı
Aynı yıllık oranla faiz daha sık eklenirse sonuç yükselir. 10.000 ₺'ye yıllık %40 oranla 5 yıl boyunca faiz yılda bir kez eklenirse 53.782,40 ₺, her ay eklenirse 71.519,81 ₺ olur. Banka ürünlerinde "yıllık oran"ın nominal ya da efektif olduğuna dikkat et; aynı rakam farklı sonuç verebilir.
Bileşik faiz borçta nasıl işler?
Aynı mantık borç için de geçerlidir: ödemediğin faiz anaparaya eklenir ve borç büyür. Kredi kartında asgari ödeme yaparak borcun kapanmaması bunun tipik örneğidir. Bunu somut görmek için kredi kartı borcu kaç ayda biter aracını dene. Kredilerin toplam maliyeti için kredi çekmeden önce bilmen gerekenler yazısına ve kredi taksit hesaplama aracına bak.
Getiri artarken enflasyon ne yapar?
Nominal getirin yüksek görünse de enflasyon alım gücünü aşındırır. Gerçek (reel) kazancını görmek için getiri oranını enflasyonla karşılaştırmalısın. Maaşın için bu karşılaştırmayı reel maaş hesaplama aracıyla yapabilirsin. Yüzde değişimlerini hesaplamak için yüzde hesaplama aracı işine yarar.
Bu yazı genel bilgi verir, yatırım tavsiyesi değildir. Örneklerdeki oranlar varsayımdır; gerçek ürünlerde getiri garanti edilmez ve vergi gibi kesintiler sonucu düşürür.
Sık sorulan sorular
Bileşik faiz nedir?
Bileşik faizde kazanılan faiz anaparaya eklenir ve sonraki dönemde faiz, yeni (büyümüş) tutar üzerinden hesaplanır. Böylece faizin de faizi kazanılır ve para zamanla hızlanarak büyür.
Basit faiz ile bileşik faiz arasındaki fark nedir?
Basit faizde faiz hep ilk anapara üzerinden hesaplanır. Bileşik faizde ise her dönem faiz, o ana kadar biriken toplam tutar üzerinden hesaplanır. Süre uzadıkça aradaki fark hızla açılır.
72 kuralı nedir?
Paranın yaklaşık kaç yılda ikiye katlanacağını kafadan tahmin etmek için kullanılan pratik bir kuraldır: 72, yıllık getiri oranına (%) bölünür. Örneğin %8 getiriyle para yaklaşık 72 ÷ 8 = 9 yılda ikiye katlanır.
72 kuralı her zaman doğru mu?
Hayır, yaklaşık bir değerdir. Düşük ve orta oranlarda (yaklaşık %4 ile %12 arası) çok iyi sonuç verir, çok yüksek oranlarda ise sapma artar. Kesin sonuç için logaritmalı formül ya da bileşik faiz hesaplama aracı kullanılır.
Faizin ekleme sıklığı sonucu değiştirir mi?
Evet. Faiz ne kadar sık eklenirse (aylık, günlük) aynı yıllık oranla ulaşılan tutar o kadar yüksek olur. Ancak banka ürünlerinde yıllık oranın nominal mi efektif mi olduğuna da dikkat etmek gerekir.
Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Bizi tanımak için hakkımızda sayfasına bakabilirsin.