Brüt Maaş ile Net Maaş Farkı: Kesintiler Nelerdir?
İş ilanında ya da sözleşmede yazan maaş genellikle brüt, banka hesabına yatan ise net tutardır. Aradaki fark; SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesintilerinden oluşur. Bu yazıda her kesintinin ne olduğunu, nasıl hesaplandığını ve neden her çalışanın farkının aynı olmadığını örneklerle anlatıyoruz. Kendi maaşın için hemen brütten nete maaş hesaplama aracını kullanabilirsin.
Brüt maaştan hangi kesintiler yapılır?
- SGK işçi payı (%14): Emeklilik, sağlık ve diğer sosyal güvenlik hakların için ödenir. SGK prime esas kazancın üst sınırına kadar olan kısım üzerinden hesaplanır; sınırları SGK taban ve tavan sayfasında görebilirsin.
- İşsizlik sigortası işçi payı (%1): İşten ayrıldığında işsizlik maaşı almanı sağlayan sigortadır.
- Gelir vergisi: SGK ve işsizlik primi düşüldükten sonra kalan tutar (gelir vergisi matrahı) üzerinden, yıl içinde biriken matraha göre dilimli hesaplanır. Dilimleri gelir vergisi dilimleri sayfasında bulabilirsin.
- Damga vergisi (binde 7,59): Brüt maaş üzerinden hesaplanır.
Asgari ücrete isabet eden gelir vergisi ve damga vergisi istisnadır; yani bu kısım için vergi kesilmez. Bu istisna tüm çalışanlar için geçerlidir ve hesabın en çok karıştırılan yeridir.
Örnek: 50.000 ₺ brüt maaşın Ocak ayı dökümü
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Brüt maaş | 50.000,00 ₺ |
| SGK işçi payı (%14) | − 7.000,00 ₺ |
| İşsizlik sigortası (%1) | − 500,00 ₺ |
| Gelir vergisi matrahı | 42.500,00 ₺ |
| Gelir vergisi (matrahın %15'i) | 6.375,00 ₺ |
| Asgari ücret gelir vergisi istisnası | − 4.211,33 ₺ |
| Ödenecek gelir vergisi | − 2.163,67 ₺ |
| Damga vergisi (binde 7,59) | 379,50 ₺ |
| Asgari ücret damga vergisi istisnası | − 250,70 ₺ |
| Ödenecek damga vergisi | − 128,80 ₺ |
| Net maaş | 40.207,53 ₺ |
Yani 50.000 ₺ brüt maaşın Ocak ayındaki neti 40.207,53 ₺'dir. Aradaki yaklaşık 9.792,47 ₺ fark SGK, işsizlik primi, gelir vergisi ve damga vergisinden oluşur. Aynı maaşın neti yıl içinde değişir; nedenini net maaş her ay neden değişir yazımızda anlattık.
Asgari ücretli çalışanda durum
2026 için brüt asgari ücret 33.030,00 ₺'dir. Bu tutardan yalnızca SGK (4.624,20 ₺) ve işsizlik sigortası (330,30 ₺) kesilir; gelir ve damga vergisi istisna olduğu için net asgari ücret 28.075,50 ₺ olur ve yıl boyunca aynı kalır. Ayrıntılar için asgari ücret sayfasına bak.
Netten brüte geçmek neden kolay değil?
"Net maaşımı 1,25 ile çarparsam brütü bulurum" demek çekici ama yanlıştır. Gelir vergisi dilimli ve yıl içinde biriken matraha bağlı olduğundan, aynı net maaş için gereken brüt tutar aya göre değişir. Örneğin 40.000 ₺ net maaş için Ocak ayında yaklaşık 49.709,72 ₺, Aralık ayında yaklaşık 55.692,02 ₺ brüt gerekir. Doğru sonuç için netten brüte maaş hesaplama aracını kullan.
Sık yapılan hatalar
- İş teklifinde rakamın brüt mü net mi olduğunu sormamak.
- Netin yıl boyunca aynı kalacağını düşünmek; zam sonrası yeni netin hesaplanması için maaş zammı hesaplama aracını kullanabilirsin.
- Yan hakların hangi kesintilere tabi olduğunu bordroya bakmadan varsaymak.
- Enflasyonu hesaba katmadan zammı yeterli sanmak; reel maaş hesaplama aracı alım gücündeki değişimi gösterir.
Bu yazı genel bilgi verir; maaş bordron için işyerindeki bordro sorumlusuna ya da bir mali müşavire danışmanı öneririz.
Sık sorulan sorular
Brüt maaş ile net maaş arasındaki fark nedir?
Brüt maaş, işverenin kesintiler yapılmadan önce hesapladığı ücrettir. Net maaş ise SGK primi, işsizlik sigortası primi, gelir vergisi ve damga vergisi kesildikten sonra banka hesabına yatan tutardır.
Net maaştan brüt maaş nasıl bulunur?
Gelir vergisi dilimli ve kümülatif olduğu için neti sabit bir sayıyla çarpıp brüt bulunamaz. Aynı net maaş için gereken brüt tutar aya göre değişir. Doğru sonuç için netten brüte maaş hesaplama aracı kullanılır.
Asgari ücretli çalışandan hangi kesintiler yapılır?
Yalnızca SGK işçi payı ve işsizlik sigortası işçi payı kesilir. Gelir vergisi ve damga vergisi, asgari ücret istisnası nedeniyle kesilmez. 2026 için brüt 33.030,00 ₺ asgari ücretin neti 28.075,50 ₺'dir.
İş tekliflerinde maaş brüt mü net mi yazılır?
Her ikisi de kullanılır; bu yüzden teklifte hangisinin kastedildiğini mutlaka sor. İş sözleşmesinde brüt tutarın yazılması ve net tutarın hangi ay için geçerli olduğunun belirtilmesi karışıklığı önler.
Yan haklar brüt maaşa dahil mi?
Düzenli ve parasal yan haklar, bordroda nasıl gösterildiğine göre brüt kazanca dahil edilip vergilendirilebilir. Hangi ödemelerin hangi kesintiye tabi olduğu, işyerinin bordrosuna ve mevzuata göre değişir; emin değilsen işyerindeki bordro sorumlusuna sor.
Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Bizi tanımak için hakkımızda sayfasına bakabilirsin.