SGK İşten Çıkış Kodları: Hangi Kod Hangi Hakkı Verir?
Kerem işten ayrıldıktan bir hafta sonra İŞKUR'a işsizlik maaşı için başvurdu. Başvurusu reddedildi; gerekçe hizmet dökümündeki iki haneli bir sayıydı. İşveren, onu çıkarmış olmasına rağmen ayrılışını istifa koduyla bildirmişti. Çıkış kodu küçük bir ayrıntı gibi görünür, ama işsizlik maaşının bağlanıp bağlanmayacağını doğrudan belirler ve kıdem tazminatı tartışmalarında da ilk bakılan kayıttır. Bu sayfada en sık kullanılan kodları, hangi hakkı verdiklerini ve yanlış kod girildiğinde ne yapılacağını bulacaksın.
- Ne işe yarar: işverenin SGK'ya bildirdiği işten ayrılış nedenini gösterir.
- Nereden bakılır: e-Devlet'te SGK hizmet dökümü.
- En sık kodlar: 03 istifa, 04 işverenin gerekçesiz feshi, 05 belirli süreli sözleşmenin bitmesi.
- Dikkat: 29 kodu 2021'de kaldırıldı; yerine 42–50 kodları geldi.
Sık kullanılan kodlar ve hakların
Aşağıdaki tablo, her kodda kanuna göre kıdem tazminatı ve işsizlik ödeneği hakkının doğup doğmadığını gösterir. "Var" yazması tek başına yetmez: kıdem için aynı işverende en az bir yıl, işsizlik ödeneği için son 120 gün kesintisiz çalışma ve son 3 yılda en az 600 gün prim şartı ayrıca aranır.
| Kod | Anlamı | Kıdem | İşsizlik |
|---|---|---|---|
| 03 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa) | Yok | Yok |
| 04 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi | Var | Var |
| 05 | Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi | Duruma göre | Var |
| 08 | Emeklilik (yaşlılık) veya toptan ödeme nedeniyle | Var | Yok |
| 10 | Ölüm | Var (mirasçılara) | — |
| 12 | Askerlik | Var | Yok |
| 13 | Kadın işçinin evlenmesi | Var | Yok |
| 14 | Emeklilik için yaş dışında diğer şartların tamamlanması | Var | Yok |
| 15 | Toplu işçi çıkarma | Var | Var |
| 17 | İşyerinin kapanması | Var | Var |
| 23 | İşçi tarafından zorunlu nedenle fesih | Var | Var |
| 24 | İşçi tarafından sağlık nedeniyle fesih | Var | Var |
| 25 | İşçi tarafından işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih | Var | Var |
| 27 | İşveren tarafından zorunlu nedenlerle ve tutukluluk nedeniyle fesih | Var | Var |
| 28 | İşveren tarafından sağlık nedeniyle fesih | Var | Var |
| 42–50 | İşveren tarafından işçinin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle fesih (4857 md. 25/II) | Yok | Yok |
05 kodunda kıdem tazminatı duruma göre değişir: en az bir yıllık çalışma süresi ve sözleşmenin gerçekten belirli süreli olup olmadığı belirleyicidir; zincirleme yenilenen sözleşmeler belirsiz süreli sayılabilir. İhbar tazminatı yalnızca işverenin bildirim süresi vermeden yaptığı fesihlerde doğar; en tipik örneği 04 kodudur. Tutarları kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işsizlik maaşı hesaplama araçlarıyla bulabilirsin.
22 kodu: "Diğer nedenler"
22 kodu, listedeki hiçbir nedene uymayan ayrılışlar için kullanılır. Uygulamada en çok, işçi ile işverenin karşılıklı anlaşarak sözleşmeyi bitirdiği (ikale) durumlarda görülür. Bu kodda haklar, anlaşmanın içeriğine bağlıdır: kıdem ve ihbar tazminatı ancak anlaşmada ödenmesi kararlaştırıldıysa alınır; işsizlik ödeneği kanunda sayılan hâllerden biri olmadığı için genellikle bağlanmaz. Karşılıklı anlaşmayla ayrılmayı kabul etmeden önce kaybedeceğin işsizlik ödeneğini de hesaba kat.
42–50 kodları: eski 29 kodunun yerini aldı
Eskiden işverenin "ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık" gerekçesiyle yaptığı bütün fesihler tek bir kodla, 29 ile bildiriliyordu. Bu kod, işçinin ne yaptığını göstermediği için hem işçi hem yeni işveren açısından belirsizlik yaratıyordu. SGK, 2021/9 sayılı Genelgeyle 1 Nisan 2021'den itibaren 29 kodunu kaldırdı ve İş Kanunu md. 25/II'nin her bir bendi için ayrı bir kod getirdi:
| Kod | Bent | Fesih nedeni |
|---|---|---|
| 42 | 25/II-a | İşe girerken gerekli nitelikler ya da bilgiler konusunda gerçeğe aykırı beyanla işvereni yanıltma |
| 43 | 25/II-b | İşverenin ya da aile üyelerinin şeref ve namusuna dokunacak söz ve davranış, işverene karşı asılsız ağır ithamlar |
| 44 | 25/II-c | İşyerinde başka bir çalışana cinsel tacizde bulunma |
| 45 | 25/II-d | İşverene, aile üyelerine ya da bir çalışana sataşma; işe sarhoş ya da uyuşturucu etkisinde gelme veya işyerinde kullanma |
| 46 | 25/II-e | Doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışlar (hırsızlık, işverenin meslek sırlarını açıklama gibi) |
| 47 | 25/II-f | İşyerinde 7 günden fazla hapisle cezalandırılan ve ertelenmeyen bir suç işleme |
| 48 | 25/II-g | İzinsiz ve haklı bir sebep olmadan art arda 2 iş günü, bir ayda 2 kez tatilden sonraki iş günü ya da bir ayda toplam 3 iş günü işe gelmeme |
| 49 | 25/II-h | Yapmakla yükümlü olduğu görevleri hatırlatıldığı hâlde yapmamakta ısrar etme |
| 50 | 25/II-ı | Kendi isteği ya da ihmaliyle iş güvenliğini tehlikeye düşürme; işyerindeki makine ve eşyaya 30 günlük ücretiyle karşılayamayacağı ölçüde zarar verme |
Bu kodlarla yapılan fesihte kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işsizlik ödeneği doğmaz. Ancak kod, işverenin iddiasını gösterir; iddianın doğru olduğunu ispat yükü işverendedir. Örneğin devamsızlık (48 kodu) gerekçesiyle çıkarıldıysan ama o günlerde raporlu ya da izinli olduğunu belgeleyebiliyorsan, mahkeme feshin haksız olduğuna karar verebilir. Kullanılmayan yıllık izin ücreti ise hangi kodla çıkarılırsan çıkarıl ödenir.
Kod yanlışsa ne yapmalısın?
Kerem'in durumunda olduğu gibi, işten çıkarıldığın hâlde istifa (03) ya da 42–50 arasında bir kod girildiyse, kodu düzelttirmeden işsizlik ödeneği alman zordur. Mahkeme gerçek fesih nedenine bakar, ama İŞKUR yalnızca kayda bakar. İzleyeceğin yol:
- Kaydı al
e-Devlet'ten hizmet dökümünü indir; çıkış tarihini ve kodunu not et.
- İşverenden iste
Kodun gerçek ayrılış nedenine göre düzeltilmesini yazılı olarak (e-posta, KEP ya da noter) iste. İşveren SGK'ya düzeltme bildirebilir.
- İŞKUR süresini kaçırma
Kod düzelmesini beklerken işten ayrıldıktan sonraki 30 gün içinde başvurunu yine de yap; geç başvuru ödenek süresini kısaltır.
- Arabulucu ve dava
İşveren düzeltmezse arabulucuya başvur; anlaşma olmazsa iş mahkemesinde gerçek fesih nedeninin tespitini ve alacaklarını iste.
Haklı nedenle kendin ayrıldıysan, dilekçende nedeni açıkça yazman kodun doğru girilmesini kolaylaştırır; bunu İstifa Etmek İstiyorum yazısında anlattık. Hizmet dökümünü satır satır okumak için SGK hizmet dökümü rehberine, ödeneğin şartları ve başvuru adımları için işsizlik maaşı rehberine bakabilirsin. İşveren seni çıkardıysa işe iade ve tazminat seçeneklerini İşten Çıkarıldım yazısında bulabilirsin.
Bu sayfa genel bilgi verir; somut bir uyuşmazlıkta bir avukattan destek almanı öneririz.
Sık sorulan sorular
Çıkış kodu 04 ne demek?
04 kodu, belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı bir sebep gösterilmeden feshedildiğini gösterir. En az bir yıl çalıştıysan kıdem tazminatı, bildirim süresi verilmediyse ihbar tazminatı doğar; prim şartlarını sağlıyorsan işsizlik ödeneğine de başvurabilirsin.
Çıkış kodumu nereden öğrenirim?
İşveren, işten ayrılışını 10 gün içinde SGK'ya bildirmek zorundadır (5510 sayılı Kanun md. 9). Bildirim yapıldıktan sonra e-Devlet'te SGK hizmet dökümünden çıkış tarihini ve işten ayrılış nedeninin kodunu görebilirsin.
29 kodu hâlâ kullanılıyor mu?
Hayır. Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle işveren feshini gösteren 29 kodu, SGK'nın 2021/9 sayılı Genelgesiyle 1 Nisan 2021'den itibaren kaldırıldı. Yerine, İş Kanunu md. 25/II'nin her bir alt bendi için ayrı olmak üzere 42 ile 50 arasındaki kodlar getirildi. Eski hizmet dökümlerinde 29 kodunu görmen bu değişiklikten öncesine aittir.
Çıkış kodu yanlış girildiyse işsizlik maaşı alabilir miyim?
İŞKUR başvuruyu SGK'ya bildirilen koda göre değerlendirir; ödenek bağlanmayan bir kod girildiyse başvurun reddedilebilir. Önce işverenden kodu düzeltmesini yazılı olarak iste. Düzeltilmezse arabuluculuk ve dava yoluyla gerçek fesih nedeninin tespitini isteyebilirsin. Bu sırada 30 günlük İŞKUR başvuru süresini kaçırmamaya dikkat et.
Kaynaklar
Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Sitenin arkasındaki ekibi hakkımızda sayfasında tanıtıyoruz.