IBAN Dolandırıcılığından Nasıl Korunursun? Para Göndermeden Önce 7 Kontrol
Havale ve EFT saniyeler içinde gerçekleşir; bu hız, dolandırıcıların da işine yarar. Para bir kez gönderildiğinde geri almak çoğu zaman zor ve uzun bir süreçtir. Bu yüzden en iyi korunma, göndermeden önceki birkaç dakikadır. Aşağıdaki kontroller, en sık görülen tuzaklara karşı hazırlandı. IBAN'ın yazımını ve bankasını IBAN doğrulama aracıyla kontrol edebilirsin; ama unutma, geçerli bir IBAN güvenilir bir alıcı demek değildir.
- Banka onay ekranındaki alıcı adını oku; konuştuğun kişiyle aynı değilse durdur.
- Tanımadığın birine kapora ya da ön ödeme gönderme; malı ya da evi görmeden ödeme yapma.
- Kart şifresi, internet bankacılığı parolası ve SMS kodu hiç kimseyle paylaşılmaz.
- "Yanlışlıkla gönderilen" parayı kendin iade etme; bankana bildir.
- Dolandırıldıysan hemen bankanı ara, sonra şikâyette bulun.
En sık görülen dört tuzak
1. Kapora ve sahte satıcı
İnternette piyasanın altında fiyatla satılan araç, telefon ya da kiralık ev ilanı; satıcı "çok talep var, kapora gönderirsen sana ayırırım" der. Kapora gönderildikten sonra satıcıya ulaşılamaz. Gönderilen IBAN çoğu zaman satıcının değil, başkasına ait bir hesaptır. Ödemeyi malı görmeden, kimliği doğrulamadan ve mümkünse platformun güvenli ödeme sistemi dışında yapma.
2. "Yanlışlıkla para gönderdim"
Hesabına tanımadığın birinden para gelir; ardından bir mesaj ya da telefon: "Yanlışlıkla gönderdim, şu IBAN'a iade eder misin?" Gelen para çoğu zaman başka bir dolandırıcılıktan gelmiştir; sen iade ettiğinde paranın izini kaybettirmeye aracılık etmiş olursun. Doğru yol, bankanı arayıp iadeyi bankanın gönderen hesaba yapmasını istemektir.
3. Kiralık hesap teklifi
"Hesabına para gelecek, nakit çekip bize vereceksin, karşılığında komisyon alacaksın." Bu teklif kolay para gibi görünür, ama hesaba gelen paralar dolandırılan kişilerin parasıdır ve hesap sahibi olarak soruşturmanın tarafı olursun. Hesabını ya da kartını hiç kimseye kullandırma.
4. Bankacı, polis ya da savcı gibi arayanlar
Arayan kişi kendini banka çalışanı, polis ya da savcı olarak tanıtır; hesabının tehlikede olduğunu, paranı "güvenli hesaba" aktarman gerektiğini söyler. Hiçbir resmî kurum seni arayıp para aktarmanı, şifreni ya da SMS kodunu istemez. Telefonu kapat ve bankanı kartının arkasındaki numaradan kendin ara.
Para göndermeden önce 7 kontrol
- Alıcı adı: Bankanın onay ekranında görünen ad, ödeme yaptığın kişi ya da şirketle aynı mı?
- Banka: IBAN'ın 5-9. haneleri banka kodudur. Alıcı "Ziraat hesabım" dediyse kod da Ziraat'i göstermeli; IBAN doğrulama bunu saniyede gösterir.
- Kanal: IBAN'ı kişiyle konuştuğun kanalın dışından, örneğin bildiğin bir telefon numarasını arayarak teyit ettin mi? E-postayla gelen "IBAN'ımız değişti" bildirimi, şirket dolandırıcılıklarında sık görülür.
- Fiyat: Teklif piyasanın çok altında mı? Aciliyet baskısı ("bugün göndermezsen kaçırırsın") var mı?
- Gördün mü? Malı, aracı ya da evi gördün mü; satıcının kimliğini doğruladın mı?
- İlk ödeme: İlk kez para gönderdiğin bir hesapsa, mümkünse önce küçük bir tutarla teyit al.
- Şifre ve kod: Senden kart şifresi, parola ya da SMS kodu isteniyor mu? İsteniyorsa bu bir dolandırıcılıktır.
Dolandırıldıysan ilk saatlerde yapacakların
- Bankanı hemen ara
Müşteri hizmetlerine işlemin tarihini, tutarını ve alıcı IBAN'ı bildir; karşı hesaptaki paranın bloke edilmesini iste.
- Kanıtları sakla
Dekontu, yazışmaları, ilan bağlantısını, telefon numaralarını ve ekran görüntülerini silme, hepsini bir klasörde topla.
- Şikâyette bulun
Polis ya da jandarma birimine veya Cumhuriyet başsavcılığına giderek şikâyetçi ol; bankanın verdiği başvuru numarasını da ekle.
- Şifrelerini değiştir
Bilgi paylaştıysan internet bankacılığı parolanı değiştir, kartını kapattır, e-Devlet şifreni yenile.
- Takip et
Bankanın ve savcılığın dosya numaralarını not et; ek bilgi istenirse hızlı yanıt ver.
Para gönderirken dövizle işlem yapıyorsan kurları geçmiş döviz kurları sayfasından, kredi kartı borcunu ödüyorsan tutarı asgari ödeme hesaplama aracından kontrol edebilirsin. Kredi çekmeden önce dikkat etmen gerekenleri kredi çekmeden önce bilmen gerekenler yazısında topladık. Dolandırıcılık nedeniyle kart borcun büyüdüyse ödeme seçeneklerini kredi kartı borcu rehberinde, bir krediyle kapatmayı düşünüyorsan taksitleri kredi taksit hesaplama aracında inceleyebilirsin.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut bir olayda bir avukattan ya da savcılıktan bilgi al.
Sık sorulan sorular
IBAN'ımı biriyle paylaşmak tehlikeli mi?
IBAN tek başına hesabından para çekilmesine yetmez; para almak için paylaşılması normaldir. Tehlike, IBAN'ın yanında kart numarası, kart şifresi, internet bankacılığı parolası ya da SMS ile gelen tek kullanımlık kodun da istenmesidir. Bunları hiç kimseyle, bankadan aradığını söyleyen kişiyle bile paylaşma.
"Yanlışlıkla hesabına para gönderdim, geri yollar mısın?" mesajı gelirse ne yapmalıyım?
Parayı kendi başına, sana söylenen başka bir IBAN'a gönderme. Bu yöntem, dolandırıcılıkla elde edilen paranın aklanması için sık kullanılır. Bankanı ara, gelen havalenin kaynağını bildir ve iadeyi bankanın, parayı gönderen hesaba yapmasını iste.
Hesabımı birine kullandırırsam başıma ne gelir?
Banka hesabını ya da kartını para karşılığında başkasının kullanımına vermek, hesaba gelen dolandırıcılık paraları nedeniyle seni soruşturmanın tarafı yapabilir ve cezai sorumluluk doğurabilir. "Hesabına para gelecek, sen çekip vereceksin, komisyon alacaksın" teklifleri bu nedenle tehlikelidir; kabul etme.
Dolandırıcıya para gönderdim, ne yapmalıyım?
Vakit kaybetmeden bankanın müşteri hizmetlerini ara, işlemi ve alıcı IBAN'ı bildir; banka paranın karşı hesapta bloke edilmesi için harekete geçebilir. Ardından dekont, yazışma ve ekran görüntüleriyle en yakın polis ya da jandarma birimine veya Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulun. Ne kadar erken bildirirsen paranın geri alınma ihtimali o kadar artar.
IBAN doğrulama aracı dolandırıcılığı önler mi?
Hayır. Doğrulama yalnızca numaranın yazım kurallarına uyduğunu ve hangi bankaya ait olduğunu gösterir. Dolandırıcıların kullandığı hesaplar da geçerli IBAN'dır. Asıl korunma, bankanın onay ekranındaki alıcı adını okumak ve tanımadığın birine ön ödeme yapmamaktır.
Kaynaklar
Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Sitenin arkasındaki ekibi hakkımızda sayfasında tanıtıyoruz.