Amortisman Nedir, Nasıl Ayrılır? Oranlar, Yöntemler, Örnekler
Bir dizüstü bilgisayar alan serbest meslek sahibi ya da makine alan bir atölye, harcamanın tamamını o yılın giderine yazamaz. Varlık birkaç yıl kullanılacağı için maliyeti de bu yıllara yayılır; buna amortisman denir. Doğru ayrılan amortisman vergiyi azaltmaz, zamana yayar: toplamda maliyetin tamamı gider olur, yalnızca hangi yıla ne kadar düştüğü değişir. Kendi varlığın için amortisman hesaplama aracıyla yıl yıl plan çıkarabilirsin.
- Ticari kazanç ve serbest meslek kazancı elde edenler, işte kullandıkları ve yıpranan varlıklar için ayırır.
- Faydalı ömür GİB listesinden alınır; oran = 1 ÷ ömür.
- İki yöntem var: normal (her yıl eşit) ve azalan bakiyeler (yalnız bilanço esası, ilk yıllar yüksek).
- 2026 için 12.000 ₺'yi aşmayan demirbaş doğrudan gider yazılabilir.
- Arsa ve arazi amortismana tabi değildir; binada yalnız bina payı amortismana girer.
Hangi varlık kaç yılda amorti edilir?
Faydalı ömrü işletme kendisi belirlemez. Maliye, 333 Sıra No VUK Genel Tebliği ve sonraki tebliğlerle her varlık grubu için bir ömür ilan eder. Sık karşılaşılan kalemler:
| Varlık | Ömür | Normal oran | Azalan bakiyeler oranı |
|---|---|---|---|
| Bina (beton, kârgir: büro, mağaza, konut) | 50 yıl | %2 | %4 |
| Fabrika binası (beton, kârgir) | 40 yıl | %2,5 | %5 |
| Büro mobilya ve demirbaşları | 5 yıl | %20 | %40 |
| Kişisel bilgisayar, dizüstü, sunucu | 4 yıl | %25 | %50 |
| Bilgisayar yazılımı | 3 yıl | %33,33 | %50 |
| Cep telefonu | 3 yıl | %33,33 | %50 |
| Televizyon | 5 yıl | %20 | %40 |
| Fotoğraf makinesi, kamera | 5 yıl | %20 | %40 |
| Klima | 15 yıl | %6,67 | %13,33 |
| Jeneratör | 10 yıl | %10 | %20 |
| Otomobil (binek) | 5 yıl | %20 | %40 |
| Kamyonet, hafif kamyon (6 tondan az) | 4 yıl | %25 | %50 |
| Ağır kamyon | 5 yıl | %20 | %40 |
| Otobüs, minibüs | 5 yıl | %20 | %40 |
| Motosiklet | 4 yıl | %25 | %50 |
| Tesis ve arazi düzenlemeleri | 15 yıl | %6,67 | %13,33 |
Listede olmayan bir varlık için en yakın grubun ömrü uygulanır; emin değilsen tablonun tamamına ya da mali müşavirine başvur. Bilgisayar 4, cep telefonu 3, otomobil 5 yıl gibi ömürler en sık kullanılanlardır.
Normal yöntem mi, azalan bakiyeler mi?
Normal yöntemde her yıl maliyetin aynı oranı gider yazılır. Azalan bakiyeler yönteminde oran iki katına çıkar (en çok %50), ama her yıl kalan değere uygulanır; son yıl kalan değerin tamamı gider olur. Azalan bakiyeleri yalnızca bilanço esasına göre defter tutanlar seçebilir. 240.000 ₺'ye alınan, ömrü 5 yıl olan bir makine için:
| Yıl | Normal (%20) | Azalan bakiyeler (%40) | Azalan: kalan değer |
|---|---|---|---|
| 1. yıl | 48.000 ₺ | 96.000 ₺ | 144.000 ₺ |
| 2. yıl | 48.000 ₺ | 57.600 ₺ | 86.400 ₺ |
| 3. yıl | 48.000 ₺ | 34.560 ₺ | 51.840 ₺ |
| 4. yıl | 48.000 ₺ | 20.736 ₺ | 31.104 ₺ |
| 5. yıl | 48.000 ₺ | 31.104 ₺ | 0 ₺ |
İki sütunun toplamı da 240.000 ₺'dir. Azalan bakiyeler ilk yıl 48.000 ₺ daha fazla gider yazdırır; bu da ilk yıllarda vergiyi azaltıp sonraki yıllara öteler. Kâr eden ve yatırım yapan işletmeler için nakit akışı açısından avantajlıdır. Bir varlıkta azalan bakiyelerden normal yönteme geçilebilir, normalden azalana geçilemez.
Dikkat edilmesi gereken özel durumlar
- Doğrudan gider sınırı: Tutarı 12.000 ₺'yi (2026) aşmayan demirbaşı amortismana tabi tutmadan gider yazabilirsin. Birlikte kullanılan takımlarda (masa ve sandalye takımı gibi) toplam tutara bakılır.
- Bina ve arsa: Arsa yıpranmadığı için amortisman ayrılmaz. 3.000.000 ₺'lik bina payının yıllık amortismanı 50 yıllık ömürle 60.000 ₺ olur.
- Binek otomobil: İlk yıl kıst (ay hesabıyla) amortisman ayrılır ve kalan pay son yıla eklenir. Ayrıca belirli bir tutarı aşan bedelin amortismanı gider yazılamaz; bunun için binek araç gider kısıtlaması aracına bak.
- Maliyete girenler: Fatura bedeline nakliye, montaj ve gümrük gibi giderler eklenir; indirilecek KDV eklenmez. Fatura tutarından KDV'yi ayırmak için KDV hesaplama işini görür.
- Yıl ortası alım: Binek otomobil dışındaki varlıklarda, aralık ayında alınsa bile o yılın tam amortismanı ayrılır.
Adım adım amortisman ayırmak
- Maliyeti belirle
Fatura bedeline nakliye, kurulum ve gümrük gibi giderleri ekle; indirilecek KDV'yi çıkar.
- Sınırı kontrol et
Tutar 12.000 ₺'yi aşmıyorsa doğrudan gider yazma seçeneğin var; aşıyorsa varlığı aktifleştir.
- Ömrü listeden al
GİB amortisman listesinden varlığın faydalı ömrünü ve oranını bul.
- Yöntemi seç
İşletme hesabındaysan normal yöntem; bilanço esasındaysan normal ya da azalan bakiyeler.
- Her yıl payı ayır
O yılın payını yıl sonunda gider yaz; ayrılmayan pay sonraki yıla taşınamaz. Satışta net değere göre kâr ya da zarar hesapla.
Amortisman kârı düşürdüğü için sonucunu şahıs işletmesinde gelir vergisi, şirkette kurumlar vergisi hesabına taşıyabilirsin. Hangi şirket türünün sana uygun olduğunu şahıs şirketi mi limited mi yazısında karşılaştırdık.
Bu yazı genel bilgilendirme içindir; özel durumlar (kiralık yere yapılan harcamalar, yeniden değerleme, finansal kiralama) için mali müşavirine danış.
Sık sorulan sorular
Amortisman nedir?
Amortisman, işletmede birden fazla yıl kullanılan ve zamanla yıpranan bir varlığın maliyetinin, kullanıldığı yıllara bölünerek gider yazılmasıdır. Bilgisayar, mobilya, makine, taşıt ve bina gibi varlıkların maliyeti alındığı yıl tek seferde değil, faydalı ömrü boyunca her yıl bir pay olarak kârdan düşülür.
Amortisman oranları nereden bulunur?
Faydalı ömür ve oranlar Maliye'nin yayımladığı amortisman listesindedir (333 Sıra No VUK Genel Tebliği ve sonraki tebliğler). Gelir İdaresi bu listeyi "Amortisman Oranları Tablosu" olarak yayımlar. Oran, ömrün tersidir: ömrü 5 yıl olan varlığın oranı %20, 4 yıl olanınki %25'tir.
2026 yılında doğrudan gider yazma sınırı ne kadar?
Vergi Usul Kanunu md. 313'e göre tutarı her yıl ilan edilen sınırı aşmayan demirbaşlar amortismana tabi tutulmadan doğrudan gider yazılabilir. Bu sınır 2026 için 12.000 ₺, 2025 için 9.900 ₺'dir. Sınıra KDV dahil edilmez.
Amortisman ayırmak zorunlu mu?
Amortisman, kazancın doğru tespiti için ayrılır ve o yıla ait pay o yıl gider yazılır. Bir yıl ayrılmayan amortisman sonraki yıllara eklenerek telafi edilemez; bu yüzden payı her yıl zamanında ayırmak gerekir. Demirbaşın tutarı sınırın altındaysa amortismana tabi tutmak yerine doğrudan gider yazmak isteğe bağlıdır.
Amortismana tabi bir varlık satılınca ne olur?
Satış bedeli ile varlığın net değeri (maliyet eksi o güne kadar ayrılan amortismanlar) arasındaki fark, satış kârı ya da zararı olarak o yılın kazancına girer. Bu yüzden amortisman planını varlık bazında, demirbaş defterinde tutmak önemlidir.
Kaynaklar
Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Sitenin arkasındaki ekibi hakkımızda sayfasında tanıtıyoruz.