Oran Orantı Hesaplama

Kesin hesap Son güncelleme ve doğrulama: 8 Ekim 2026

Bu sayfa işine yaradı mı?

Sonuçta bir hata mı var? Bize bildir E-posta taslağına sayfa adresi, formdaki değerler ve çıkan sonuç eklenir; göndermeden önce düzenleyebilirsin.

Sıradaki adım

Oran orantı nasıl hesaplanır?

Doğru orantı

İki çokluk aynı yönde ve aynı oranda değişiyorsa doğru orantılıdır: birini 2 katına çıkarınca diğeri de 2 katına çıkar. Oranları sabit kalır, bu yüzden bilinmeyen içler dışlar çarpımıyla bulunur.

a / b = c / x → a × x = b × c → x = b × c ÷ a

Örnek: 5 kg elma 200 TL ise 8 kg elma kaç TL? x = 200 × 8 ÷ 5 = 320 TL.

Ters orantı

Biri artarken diğeri aynı oranda azalıyorsa çokluklar ters orantılıdır: işçi sayısı 2 katına çıkınca iş 2 kat kısa sürede biter. Bu kez sabit kalan şey çarpımdır.

a × b = c × x → x = a × b ÷ c

Örnek: 3 işçi bir duvarı 12 günde örüyorsa 4 işçi kaç günde örer? x = 3 × 12 ÷ 4 = 9 gün.

Oran sadeleştirme

Bir oranı sadeleştirmek için iki sayıyı en büyük ortak bölenlerine bölersin. 12:18 oranında EBOB 6 olduğu için oran 2:3 olur. EBOB'u adım adım bulmak için EBOB EKOK hesaplama aracını kullanabilirsin.

Günlük hayatta orantı

Durum	Türü	Neden?
Ürün miktarı ve ödenen tutar	Doğru	Miktar artınca tutar da artar
Gidilen yol ve harcanan yakıt	Doğru	Yol uzadıkça yakıt artar
Tarif porsiyonu ve malzeme miktarı	Doğru	Porsiyon iki katına çıkınca malzeme de iki katına çıkar
İşçi sayısı ve işin süresi	Ters	İşçi artınca süre kısalır
Hız ve varış süresi	Ters	Hız artınca yol daha kısa sürede alınır
Musluk sayısı ve havuzun dolma süresi	Ters	Musluk artınca havuz daha çabuk dolar

Yüzdeyle ilgili oranlar için yüzde hesaplama, yol ve yakıt problemleri için yakıt maliyeti hesaplama, fiyat indirimleri için indirim hesaplama araçlarına bakabilirsin.

Oran orantı: örnek hesaplar

Doğru orantı: alışveriş

5 kg elma 200 TL ise 8 kg elma 320 TL eder: x = 200 × 8 ÷ 5.

Ters orantı: işçi ve gün

3 işçi bir işi 12 günde bitiriyorsa 4 işçi aynı işi 9 günde bitirir: x = 3 × 12 ÷ 4.

Ondalıklı oranı sadeleştirme

1,5 : 2,25 oranı önce 100 ile çarpılıp 150 : 225 yapılır, ardından EBOB'a (75) bölünür ve 2 : 3 olur.

Oran orantı hesabında sık yapılan hatalar

Ters orantılı bir problemi doğru orantıyla çözmek. "Biri artınca diğeri azalıyor mu?" diye sor; azalıyorsa ters orantıdır.
Birimleri karıştırmak. Gramla kilogramı, dakikayla saati aynı orantıda kullanmadan önce aynı birime çevir.
Değerlerin yerini karıştırmak. Doğru orantıda a ile c aynı türden (ör. kilogram), b ile x aynı türden (ör. lira) olmalı.

Oran orantı için bilmen gerekenler

Sonucu kontrol etmek için doğru orantıda a/b ile c/x'in, ters orantıda a × b ile c × x'in eşit çıktığına bak; araç bunu da gösterir.
Yüzde problemleri de bir tür orantıdır; yüzde hesaplama aracı bunları doğrudan çözer.

Oran orantı hakkında sık sorulan sorular

Doğru orantı nedir?

İki çokluktan biri kaç katına çıkarken diğeri de aynı kata çıkıyorsa bu çokluklar doğru orantılıdır. Oranları sabittir: a/b = c/x. Örnek: 5 kg ürün 200 TL ise 8 kg ürün 200 × 8 ÷ 5 = 320 TL eder.

Ters orantı nedir?

Biri kaç katına çıkarken diğeri aynı kat kadar azalıyorsa çokluklar ters orantılıdır. Çarpımları sabittir: a × b = c × x. Örnek: 3 işçi bir işi 12 günde bitiriyorsa 4 işçi aynı işi 3 × 12 ÷ 4 = 9 günde bitirir.

Bir problemin doğru mu ters orantı mı olduğunu nasıl anlarım?

Kendine "biri artınca diğeri ne olur?" diye sor. İkisi birlikte artıyorsa (ürün miktarı ile fiyat, yol ile yakıt) doğru orantıdır. Biri artınca diğeri azalıyorsa (işçi sayısı ile süre, hız ile varış süresi) ters orantıdır.

Oran nasıl sadeleştirilir?

İki sayı en büyük ortak bölenlerine (EBOB) bölünür. 12:18 oranında EBOB 6 olduğu için oran 2:3 olur. Ondalıklı oranlarda önce iki sayı da 10, 100 gibi bir sayıyla çarpılıp tam sayıya çevrilir.

İçler dışlar çarpımı ne demek?

a/b = c/d orantısında dıştaki sayıların çarpımı (a × d) içteki sayıların çarpımına (b × c) eşittir. Bilinmeyen x, bu eşitlikten çekilerek bulunur. Doğru orantı hesabı bu kurala dayanır.

Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Bizi tanımak için hakkımızda sayfasına bakabilirsin.