Yüksek Lisans Yapacağım: ALES, Başvuru Puanı ve Tezli-Tezsiz Seçimi
Zeynep iktisat bölümünü 3,05 ortalamayla bitirdi ve bir bankada çalışmaya başladı. İki yıl sonra kendini finans alanında geliştirmek istiyor; ALES'te eşit ağırlıktan 74 aldı, iş için girdiği TOEFL iBT'den 90 puanı var. Üç farklı üniversitenin ilanına baktı, hepsinde puan hesabı başka. "Hangisinde şansım daha yüksek, tezli mi tezsiz mi seçmeliyim?" Bu yazıda Zeynep'in başvuru puanını üç programa göre hesaplıyor, kuralları resmî yönetmelikten anlatıyoruz.
- ALES: Tezli yüksek lisansta en az 55, ağırlığı en az %50; tezsizde aranmayabilir.
- Not: 4'lük ortalama YÖK tablosuyla 100'lüğe çevrilir (3,00 = 76,66).
- Dil: YDS ya da ÖSYM'nin eşdeğer saydığı sınav; IELTS'in YDS karşılığı yoktur.
- Ayrıntılar: Ağırlıkları, tabanı ve belgeleri her üniversitenin senatosu belirler; ilanı dikkatle oku.
1. Hangi programa yönetmelik ne şart koşuyor?
YÖK'ün Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, üniversitelerin uyması gereken alt sınırları koyar. Tezli yüksek lisansa başvurmak için lisans diploması ve başvurulan programın puan türünde en az 55 ALES gerekir. Tezsiz programlarda üniversite ALES aramayabilir. ALES kullanılıyorsa değerlendirmedeki ağırlığı %50'den az olamaz; kalan kısım lisans not ortalaması, yazılı bilimsel değerlendirme ve/veya mülakat arasında senatoca dağıtılır. Üniversite yalnız ALES puanıyla da öğrenci alabilir.
Doktora için tezli yüksek lisans diploması ve en az 55 ALES; lisans derecesiyle doktora için ise lisans ortalaması 4 üzerinden en az 3,00 ve en az 80 ALES gerekir.
2. Zeynep'in puanı programa göre değişiyor
Zeynep'in 3,05 ortalaması YÖK tablosuna göre 100'lükte 77,83'tür. TOEFL iBT 90 puanı, ÖSYM'nin eşdeğerlik tablosunda YDS 75'e karşılık gelir.
| Program | Ağırlıklar | Zeynep'in puanı |
|---|---|---|
| A Üniversitesi, tezli | ALES %50 · not %30 · dil %20 | 75,35 |
| B Üniversitesi, tezli | ALES %60 · not %20 · mülakat %20 (mülakat 80) | 75,97 |
| C Üniversitesi, tezsiz | Yalnız lisans not ortalaması | 77,83 |
ALES'i notundan yüksek olan Zeynep için ALES ağırlığı yüksek B programı avantajlı; mülakatta iyi bir performans da puanını yukarı taşıyor. Kendi ağırlıklarınla hesaplamak için yüksek lisans puan hesaplama aracını, notunu çevirmek için not dönüştürme aracını kullanabilirsin.
3. Tezli mi, tezsiz mi?
- Tezli: Ders aşaması ve tez çalışması. Akademik kariyer, araştırma görevliliği ve doktora için gerekli.
- Tezsiz: Dersler ve dönem projesi. Çalışırken mesleki gelişim isteyenler için uygun; kabulde ALES aranmayabilir.
Zeynep doktora düşünmüyor ama ileride akademiye geçme ihtimalini açık tutmak istiyor; bu yüzden tezli programlara öncelik veriyor. Çalışma saatlerine uygun bir program bulamazsa tezsiz programı ikinci seçenek olarak tutacak.
4. Başvurudan önce kontrol listesi
- ALES puan türü ve geçerliği: İlandaki puan türü (sayısal, sözel, eşit ağırlık) ve sonucun 5 yıllık geçerlik süresi.
- Dil belgesi: İstenen puan ve kabul edilen sınavlar. TOEFL ya da PTE puanının YDS karşılığını YDS eşdeğerlik hesaplama aracıyla kontrol et.
- Transkript ve diploma: Not ortalamasının 100'lük karşılığı ilanda istenen yöntemle.
- Takvim: Başvuru, mülakat ve kesin kayıt tarihleri; yedek listeleri takip et.
ALES'e hazırlanırken netlerini ALES net hesaplama aracıyla, YDS doğrularının puan karşılığını YDS puan hesaplama aracıyla takip edebilirsin; dil sınavı seçimini Dil Sınavına Giriyorum yazısında karşılaştırdık. Bu yazı yönetmelikteki genel kuralları anlatır; kesin koşullar başvurduğun enstitünün ilanındadır.
Sık sorulan sorular
Tezli mi tezsiz yüksek lisans mı?
Tezli yüksek lisans, ders aşamasından sonra bir tez çalışmasıyla tamamlanır ve doktoraya başvuru için tezli yüksek lisans diploması gerekir. Tezsiz yüksek lisansta tez yerine dönem projesi hazırlanır; programlara kabulde ALES aranmayabilir. Akademik kariyer ya da doktora düşünüyorsan tezli program gerekir.
ALES puanım düşükse ne yapabilirim?
Tezli yüksek lisans için yönetmelikteki alt sınır 55'tir ama üniversiteler daha yüksek taban belirleyebilir. ALES sonuçları açıklandığı tarihten itibaren 5 yıl geçerlidir; sınava yeniden girip en yüksek puanınla başvurabilirsin. ALES ağırlığı %50'de kalan, notun ya da mülakatın ağırlığı yüksek programlar da seçenek olabilir.
Yüksek lisans için yabancı dil şart mı?
Yabancı dil koşulunu ve hangi düzeyde olacağını üniversite senatosu belirler; yabancı dille eğitim yapan programlarda dil belgesi zorunludur. YDS ve e-YDS dışında ÖSYM'nin eşdeğer saydığı TOEFL iBT, PTE Academic, Cambridge gibi sınavlar da kullanılabilir; IELTS bu listede yer almaz.
Lisans mezunu doğrudan doktora yapabilir mi?
Evet; lisans not ortalaması 4 üzerinden en az 3,00 ve ALES puanı başvurulan puan türünde en az 80 olan adaylar lisans derecesiyle doktoraya başvurabilir. Senato bu sınırları yükseltebilir.
Kaynaklar
Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Bizi tanımak için hakkımızda sayfasına bakabilirsin.