Boşanma Süreci: Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma, Nafaka ve Masraflar
Boşanma hem duygusal hem de hukuki olarak yorucu bir süreç. Hangi yolun seçileceği, çocukların durumu, nafaka ve malların paylaşımı yılları etkileyebilecek kararlar. Bu sayfada süreci Türk Medeni Kanunu'ndaki kurallara göre baştan sona topladık. Her dosya kendine özgü olduğu için karar vermeden önce bir avukata danışmanı öneririz.
- En az 1 yıllık evlilikte eşler anlaşırsa anlaşmalı boşanma mümkündür; genellikle tek duruşmada sonuçlanır.
- Anlaşma yoksa kanundaki sebeplerden birine dayanılarak çekişmeli dava açılır.
- Dava aile mahkemesinde görülür; boşanmadan önce arabulucuya gitmek zorunlu değildir (zorunlu olduğu davalar zorunlu arabuluculuk rehberinde).
- Nafaka türleri: tedbir, yoksulluk ve çocuk için iştirak nafakası.
- Mallarda kural, evlilikte edinilen değerin yarı yarıya paylaşılmasıdır.
1. Anlaşmalı boşanma
Evlilik en az bir yıl sürmüşse ve eşler boşanmada anlaşıyorsa, birlikte başvurarak ya da bir eşin açtığı davayı diğeri kabul ederek anlaşmalı boşanabilir (TMK md. 166/3). Bunun için eşler bir boşanma protokolü hazırlar. Protokolde şunlar yazılır:
- Çocukların velayeti ve diğer ebeveynle kişisel ilişki (görüşme günleri),
- Çocuk için ödenecek iştirak nafakası,
- Eşlerden birine yoksulluk nafakası ödenip ödenmeyeceği,
- Maddi ve manevi tazminat ile malların paylaşımı.
Hâkim duruşmada eşleri bizzat dinler, iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir. Hâkim çocukların ve tarafların menfaatine göre protokolde değişiklik yapabilir; değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya hükmolunur.
2. Çekişmeli boşanma ve boşanma sebepleri
Eşler anlaşamazsa dava, kanunda sayılan sebeplerden birine dayanılarak açılır:
| Sebep | Dayanak | Not |
|---|---|---|
| Evlilik birliğinin temelinden sarsılması | TMK md. 166 | En sık başvurulan genel sebep |
| Zina | TMK md. 161 | Öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde 5 yıl içinde |
| Hayata kast, pek kötü ya da onur kırıcı davranış | TMK md. 162 | Öğrenmeden itibaren 6 ay, her hâlde 5 yıl içinde |
| Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme | TMK md. 163 | Her zaman açılabilir |
| Terk | TMK md. 164 | En az 6 ay ayrılık ve sonuçsuz kalan ihtar gerekir |
| Akıl hastalığı | TMK md. 165 | Resmî sağlık kurulu raporu gerekir |
2024'te yapılan değişiklikle, açılan bir boşanma davası reddedilir ve ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçtiği hâlde ortak hayat yeniden kurulamazsa, eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir (TMK md. 166/4). Çekişmeli davalarda tanıklar ve deliller dinlendiği için süreç anlaşmalı boşanmaya göre çok daha uzun sürer.
3. Nafaka, tazminat ve velayet
- Tedbir nafakası: Dava açılınca hâkim, davanın devamı süresince eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için geçici önlemleri re'sen alır (md. 169).
- Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer eşten mali gücü oranında nafaka isteyebilir (md. 175).
- İştirak nafakası: Velayeti kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılır (md. 182).
- Maddi ve manevi tazminat: Menfaati zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu eş maddi, kişilik hakkı saldırıya uğrayan eş manevi tazminat isteyebilir (md. 174).
Boşanma sebebiyle doğan dava hakları, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde kullanılmazsa zamanaşımına uğrar (md. 178). Bu yüzden nafaka ve tazminat taleplerini dava sırasında ileri sürmek önemlidir.
4. Mal paylaşımı, soyadı ve yeniden evlenme
Eşler başka bir rejim seçmediyse edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Evlilik süresince emekle edinilen mallardan borçlar düşüldükten sonra kalan artık değerin yarısı diğer eşe aittir (md. 236). Evlilikten önceki mallar ile miras ve bağışla gelen mallar kişisel mal sayılır. Mal rejimini ve sözleşme seçeneklerini evleniyoruz sayfasında anlattık.
Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; boşandığı eşinin soyadını kullanmakta menfaati varsa ve bu eşe zarar vermeyecekse hâkimden izin isteyebilir (md. 173). Kadın, evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün geçmeden yeniden evlenemez; mahkeme belirli durumlarda bu süreyi kaldırabilir (md. 132).
5. Boşanma davasının masrafları
| Kalem | 2026 tutarı |
|---|---|
| Başvurma harcı (asliye/aile mahkemesi) | 732,00 ₺ |
| Maktu karar ve ilam harcı | 732,00 ₺ |
| Avukatlık asgari ücreti, aile mahkemesi (2025-2026 tarifesi) | 45.000,00 ₺ |
Bunlara tebligat ve gider avansı eklenir; çekişmeli davalarda bilirkişi, sosyal inceleme raporu ve tanık giderleri de çıkabilir. Avukatlık ücreti tarifedeki asgari tutarın altında olamaz, üstünde serbestçe kararlaştırılır. Harç ve masrafları dava harcı hesaplama, karşı vekalet ücretini avukatlık ücreti hesaplama aracıyla bulabilirsin. Masrafları karşılayamayanlar adli yardım isteyebilir; ayrıntısı avukatlık ücreti ve dava masrafları rehberinde.
Karar sonrası istinaf ve temyiz süreleri tebliğden itibaren ikişer haftadır; son günü yasal süre hesaplama aracıyla bulabilirsin. Nafaka davaları adli tatilde de görüldüğü için bu davalarda süreler tatilde de işler.
Sık sorulan sorular
Anlaşmalı boşanma için evliliğin kaç yıl sürmesi gerekir?
Türk Medeni Kanunu md. 166/3'e göre evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesiyle anlaşmalı boşanma mümkündür. Hâkim tarafları bizzat dinler ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir. Bir yılı doldurmayan evliliklerde boşanma ancak çekişmeli davayla istenebilir.
Boşanma davası hangi mahkemede açılır?
Boşanma davası aile mahkemesinde, aile mahkemesi olmayan yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yerin mahkemesidir (TMK md. 168).
Boşanmada nafaka türleri nelerdir?
Dava sürerken hâkimin re'sen aldığı geçici önlemlerle bağlanan tedbir nafakası (TMK md. 169), boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşe ödenen yoksulluk nafakası (md. 175) ve velayet kendisinde olmayan ebeveynin çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katıldığı iştirak nafakası (md. 182) vardır. Yoksulluk nafakasında nafaka isteyen eşin kusurunun daha ağır olmaması gerekir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
Boşanan kadın hemen evlenebilir mi?
Evlilik sona eren kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün geçmedikçe evlenemez (TMK md. 132). Doğurmakla süre biter; önceki evlilikten gebe olmadığı anlaşılırsa ya da eski eşler yeniden birbirleriyle evlenmek isterse mahkeme bu süreyi kaldırır.
Boşanmadan sonra mallar nasıl paylaşılır?
Eşler başka bir rejim seçmediyse edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır (TMK md. 202). Evlilik süresince emekle edinilen mallardan borçlar düşüldükten sonra kalan artık değerin yarısı üzerinde diğer eşin hakkı vardır (md. 236); evlilikten önce sahip olunan ya da miras ve bağışla gelen kişisel mallar paylaşılmaz. Mal paylaşımı boşanma davasıyla birlikte ya da ayrı bir dava olarak istenebilir.
Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Bizi tanımak için hakkımızda sayfasına bakabilirsin.