Avukatlık Ücreti ve Dava Masrafları: Kim, Neyi, Ne Kadar Öder?
Kısa cevap
Bir davanın maliyeti üç kalemden oluşur: kendi avukatına ödediğin ücret, devlete ödenen harç ve yargılama giderleri ve davayı kaybedersen karşı tarafın avukatı için ödenen karşı vekalet ücreti. Avukat ücretinin tabanını 2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) belirler; asliye mahkemesinde görülen ve konusu para olmayan bir dava için asgari ücret 45.000,00 ₺'dir. Para alacağı davalarında ücret dava değerine göre dilimli hesaplanır.
Örnek dosyamızda 500.000,00 ₺'lik bir alacak davası açılıyor. Açılışta harç ve gider avansı olarak 12.718,75 ₺, yargılama sırasında bilirkişi için 3.600,00 ₺ ödenir. Davayı kaybeden taraf, bunlara ek olarak en az 80.000,00 ₺ karşı vekalet ücreti öder. Kendi dosyan için avukatlık ücreti hesaplama ve dava harcı hesaplama araçlarını kullanabilirsin.
İki ayrı avukatlık ücreti: sözleşme ücreti ve karşı vekalet ücreti
"Avukatlık ücreti" günlük dilde iki farklı parayı anlatır ve ikisi sık karıştırılır:
- Sözleşme (akdi) ücreti: Müvekkilin kendi avukatına, aralarındaki sözleşmeye göre ödediği ücrettir. Taraflarca serbestçe kararlaştırılır; ancak tarifenin altında olamaz (AAÜT md. 1) ve dava değerinin yüzde yirmi beşini aşamaz (Avukatlık Kanunu md. 164/2). 500.000,00 ₺'lik bir davada sözleşme ücreti en çok 125.000,00 ₺ olabilir.
- Karşı vekalet ücreti: Mahkemenin, davayı kaybeden tarafa yüklediği ve kazanan tarafın avukatına ödenen ücrettir. Bir yargılama gideridir, tarifeye göre hesaplanır ve Avukatlık Kanunu md. 164/5 uyarınca avukata aittir. Mahkeme bu ücreti tarifedeki tutardan az, üç katından fazla olmamak üzere belirler (AAÜT md. 3).
Sözleşme yapılmamışsa ya da sözleşme geçersizse, değeri parayla ölçülebilen işlerde ücret tarifenin altında olmamak üzere dava değerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasında belirlenir (Avukatlık Kanunu md. 164/4). Hangi işin hangi tutara bağlı olduğunu avukatlık ücreti hesaplama sayfasındaki tam AAÜT tablosunda görebilirsin.
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi nasıl uygulanır?
Tarife, Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanır ve her yıl Resmî Gazete'de yayımlanır; 2025-2026 tarifesi 4 Kasım 2025'te yürürlüğe girdi. Ücretin takdirinde hükmün verildiği ya da hukuki yardımın tamamlandığı tarihteki tarife esas alınır (md. 21). Tarife iki yöntem içerir:
| Durum | Yöntem | Örnek |
|---|---|---|
| Konusu para olmayan dava (boşanma, ceza, idari dava) | Mahkemeye göre maktu ücret | Asliye: 45.000,00 ₺ |
| Para alacağı, tazminat | Dilimli nispi ücret; maktu ücretten az, dava değerinden çok olamaz | 500.000,00 ₺ → 80.000,00 ₺ |
| Küçük alacak | Nispi ücret maktunun altında kalırsa maktu ücret | 60.000 ₺ → 45.000,00 ₺ |
| İcra takibi | 56.250,00 ₺'ye kadar maktu 9.000,00 ₺, üstünde nispi | Ödeme süresinde ¾ |
| Tahliye, kira tespiti, nafaka | Bir yıllık tutar üzerinden nispi | md. 9 |
| Dava şartı arabuluculukta anlaşma | Nispi ücretin dörtte bir fazlası | 500.000,00 ₺ → 100.000,00 ₺ |
Ücret, avukatın davayı kesin hükme kadar takip etmesinin karşılığıdır (md. 2). Ancak istinaf ve temyizdeki duruşmalar ile icra takipleri ayrı ücrete tabidir. Aynı iş için birden çok avukat çalışsa da karşı tarafa tek ücret yüklenir (md. 4); karşılık dava ya da birleştirilen davalar için ise her dava ayrı ücrete konu olur (md. 8).
Dava masrafları: harçlar ve yargılama giderleri
Dava açarken ve dava boyunca devlete ödenen giderler şunlardır (2026 tutarları):
| Kalem | Ne zaman | Tutar |
|---|---|---|
| Başvurma harcı (asliye) | Dava açılırken | 732,00 ₺ |
| Peşin harç (karar harcının ¼'ü) | Dava açılırken | Dava değeri × binde 68,31 ÷ 4 |
| Gider avansı (tebligat, posta) | Dava açılırken | 2 taraf: 3.180,00 ₺ |
| Vekalet suret harcı ve baro pulu | Avukatla açılırsa | 268,00 ₺ |
| Bilirkişi ücreti (asliye) | İnceleme yapılacaksa | 3.600,00 ₺ |
| Keşif harcı | Keşif yapılacaksa | 5.188,00 ₺ |
| Kalan karar ve ilam harcı (¾) | Karar verilince | Kaybedene yüklenir |
Gider avansının kullanılmayan kısmı karar kesinleşince iade edilir. Tüketicilerin tüketici mahkemesinde açtığı davalar harçtan muaftır. Hesabın tamamını dava türüne, mahkemeye ve taraf sayısına göre dava harcı hesaplama aracı yapar. Alacağına işleyen faizi dava değerine eklemek için yasal faiz hesaplama aracını kullan.
Davayı kaybedersem ne öderim?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 326'ya göre yargılama giderleri, aleyhine hüküm verilen tarafa yüklenir. Bu giderler; harçlar, tebligat ve bilirkişi giderleri ile karşı vekalet ücretidir. Dava kısmen kabul edilirse mahkeme giderleri tarafların haklılık oranına göre paylaştırır. Örnek dosyamızda davacı tamamen kaybederse:
- Kendi ödediği harç ve gider avansı geri gelmez (kullanılmayan avans hariç); peşin harcın maktu red harcını aşan 7.806,75 ₺'lik kısmı iade edilir.
- Karşı tarafa en az 80.000,00 ₺ vekalet ücreti öder.
- Toplam yükü yaklaşık 88.512,00 ₺ olur; kendi avukatına ödediği sözleşme ücreti buna ayrıca eklenir.
Kazanırsa harç ve giderler ile karşı vekalet ücreti davalıdan alınır; kalan karar ve ilam harcı (25.616,25 ₺) da davalıya yüklenir. Dava ön inceleme tutanağı imzalanmadan sulh, feragat ya da kabulle biterse karşı vekalet ücreti yarıya iner (40.000,00 ₺).
Arabuluculuk aşamasının maliyeti
İşçi-işveren, ticari, tüketici, kira, komşu hakkı, kat mülkiyeti ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Bu aşamada iki ayrı ücret doğabilir:
- Arabulucu ücreti: 2026 tarifesine göre 500.000,00 ₺'lik bir ticari anlaşmada 30.000,00 ₺; taraflar aksi kararlaştırmadıkça eşit öder. Anlaşma olmazsa iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
- Avukatlık ücreti: Anlaşma sağlanırsa nispi ücretin dörtte bir fazlası (100.000,00 ₺), anlaşmazlıkta 8.000,00 ₺. Aynı avukatla dava açılırsa bu tutar dava ücretinden mahsup edilir.
Ücreti kendi uyuşmazlığın için arabuluculuk ücreti hesaplama aracıyla bulabilir, süreci zorunlu arabuluculuk rehberinde adım adım okuyabilirsin.
Avukatlık ücretinde KDV ve stopaj
Tarifedeki tutarlar vergiler hariçtir. Avukat, aldığı sözleşme ücreti için serbest meslek makbuzu düzenler: brüt ücret üzerinden %20 KDV hesaplanır, müvekkil şirket ya da kurumsa brüt ücretten %20 gelir vergisi stopajı keser. Örneğin 50.000 ₺ brüt ücrette şirket müvekkil avukata 50.000 − 10.000 + 10.000 = 50.000 ₺ öder ve 10.000 ₺ stopajı vergi dairesine yatırır. Tutarları serbest meslek makbuzu hesaplama aracıyla bulabilirsin. Ücret sözleşmesi belli bir para içeriyorsa damga vergisine tabi olabilir; bunu damga vergisi hesaplama aracında hesaplayabilirsin.
Masrafları karşılayamıyorsan: adli yardım
Yargılama giderlerini kısmen ya da tamamen ödeme gücü olmayan kişiler, iddialarında haklı göründükleri takdirde mahkemeden adli yardım isteyebilir (HMK md. 334). Adli yardım kabul edilirse harç ve giderler geçici olarak ödenmez, avans yatırılmaz; gerekirse baro tarafından avukat görevlendirilir. Barolar ayrıca adli yardım bürolarıyla ücretsiz avukat desteği sağlar.
Avukatla anlaşmadan önce kontrol listesi
- Ücret sözleşmesini yazılı yap; ücretin tutarını, ödeme takvimini ve KDV'nin dahil olup olmadığını yazdır.
- Ücretin kapsamını netleştir: istinaf, temyiz ve icra aşamaları dahil mi?
- Harç, gider avansı ve bilirkişi gibi masrafların kim tarafından ödeneceğini belirle.
- Karşı vekalet ücretinin kime ait olacağını konuş; kanun gereği avukata aittir, aksi sözleşmeyle kararlaştırılabilir.
- Davayı kaybetme ihtimalinde ödeyeceğin karşı vekalet ücretini ve giderleri önceden hesapla.
- Zorunlu arabuluculuk gereken bir uyuşmazlıksa önce arabulucuya başvur; aksi halde dava usulden reddedilir.
Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut dosyan için bir avukata danış.
Sık sorulan sorular
Avukat tutmak ne kadar tutar?
Avukatla anlaştığın ücret serbestçe belirlenir, ama 2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin altında olamaz ve dava değerinin yüzde yirmi beşini aşamaz. Tarifedeki asgari tutarlar asliye mahkemesinde görülen konusu para olmayan bir dava için 45.000,00 ₺, sulh hukukta 30.000,00 ₺, ağır ceza davasında 65.000,00 ₺'dir. Para alacağı davalarında nispi tarife uygulanır: 500.000,00 ₺'lik bir davada asgari ücret 80.000,00 ₺ olur. Bu tutarlara KDV eklenir.
Davayı kaybedersem karşı tarafın avukat ücretini öder miyim?
Evet. Davayı kaybeden taraf, kazananın yaptığı yargılama giderlerini ve mahkemenin tarifeye göre belirlediği karşı vekalet ücretini öder (HMK md. 326). 500.000,00 ₺'lik bir alacak davasını tamamen kaybedersen karşı vekalet ücreti en az 80.000,00 ₺'dir; mahkeme bunu tarifedeki tutarın üç katına kadar artırabilir. Dava kısmen kabul edilirse giderler ve vekalet ücreti haklılık oranına göre paylaştırılır.
Kazandığım davada mahkemenin hükmettiği vekalet ücreti kime ait?
Avukatlık Kanunu md. 164 uyarınca karşı tarafa yükletilen vekalet ücreti avukata aittir; iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez. Bu nedenle müvekkilin avukatına ödediği sözleşme ücreti ile karşı taraftan alınan vekalet ücreti ayrı kalemlerdir. Taraflar sözleşmede aksini kararlaştırabilir.
Avukatla yazılı sözleşme yapmazsam ücret nasıl belirlenir?
Ücret kararlaştırılmamışsa ya da sözleşme belirsiz, tartışmalı veya geçersizse, değeri parayla ölçülebilen işlerde ücret, tarifenin altında olmamak üzere dava değerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasında belirlenir (Avukatlık Kanunu md. 164/4). 500.000,00 ₺'lik bir davada bu aralık 50.000,00 ₺ ile 100.000,00 ₺ arasıdır. Uyuşmazlığı önlemek için ücretin, kapsamın ve masrafların yazılı sözleşmede açıkça yer alması önerilir.
Dava açmak için harç ne kadar?
Konusu para olan bir davada başvurma harcı, dava değerinin binde 68,31'i olan karar ve ilam harcının dörtte biri (peşin harç) ve gider avansı ödenir. 500.000,00 ₺'lik bir alacak davasını avukatla ve bilirkişi incelemesiyle açarsan açılışta 12.718,75 ₺, yargılama sırasında 3.600,00 ₺ bilirkişi ücreti ödenir. Harcı ödemeye gücün yetmiyorsa adli yardım isteyebilirsin.
Dava sulhle biterse avukatlık ücreti değişir mi?
Avukatın müvekkilden alacağı sözleşme ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça değişmez; davayı kabul eden avukat, hangi aşamada olursa olsun tarifedeki ücretin tamamına hak kazanır (AAÜT md. 5). Karşı tarafa yüklenecek vekalet ücreti ise davanın ön inceleme tutanağı imzalanmadan sulh, feragat ya da kabulle sona ermesi halinde yarıya iner (md. 6): 500.000,00 ₺'lik davada 40.000,00 ₺.
Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Bizi tanımak için hakkımızda sayfasına bakabilirsin.