Serbest Çalışmaya Başlıyorum: Vergi, Makbuz ve Bağ-Kur

Makale Yayın: 8 Kasım 2026 Son güncelleme ve doğrulama: 8 Kasım 2026 Hukuki gözden geçirme: Av. Deniz Çelik · 8 Kasım 2026 Kaynaklar (5)

Ece altı yıldır bir ajansta grafik tasarımcı olarak çalışıyordu. Birkaç sadık müşterisi ona doğrudan iş vermek istiyor ve Ece serbest çalışmaya karar verdi. Ayda ortalama 60.000 ₺ (KDV hariç) iş yapmayı bekliyor; müşterilerinin çoğu şirket. "Faturayı nasıl keseceğim, ne kadar vergi ödeyeceğim, sigortam ne olacak?" Bu yazıda Ece'nin ilk yılını birlikte planlıyoruz.

Kısaca
  • Belge: serbest meslek makbuzu (çoğunlukla e-SMM).
  • Bir işten eline geçen: 60.000 ₺ brütten %20 stopaj sonrası 48.000 ₺; müşteri ayrıca %20 KDV öder (12.000 ₺).
  • Yıllık vergi: 720.000 ₺ hasılat, 120.000 ₺ gider varsayımıyla 124.500 ₺; yıl içinde kesilen 144.000 ₺ stopaj bundan düşülür.
  • Sigorta: 5510 md. 4/1-b (Bağ-Kur); prime esas kazancı alt ve üst sınır arasında kendin beyan edersin.

1. İlk adım: vergi mükellefiyeti

Serbest meslek faaliyetine başlayan kişi, işe başladığını vergi dairesine bildirerek mükellef olur. Başvuru internet vergi dairesi ya da Dijital Vergi Dairesi üzerinden yapılabilir; adres ve faaliyet bilgileri yoklamayla doğrulanır. Mükellef olan serbest meslek erbabı, sigortalılık bakımından da 5510 sayılı Kanun md. 4/1-b kapsamına girer; vergi kaydı Sosyal Güvenlik Kurumu'na da yansır.

Bu aşamada bir mali müşavirle çalışmak çoğu kişi için zaman kazandırır: defter, beyannameler ve e-SMM kurulumu tek elden yürür. Şahıs olarak mı, şirketle mi başlayacağını Şahıs Şirketi mi, Limited mi? yazısında karşılaştırabilirsin.

2. Serbest meslek makbuzu: stopaj ve KDV

Her tahsilat için serbest meslek makbuzu düzenlenir. Müşterin şirket ya da vergi kesmekle sorumlu biriyse ödemenin %20'si gelir vergisi stopajı olarak kesilir (GVK md. 94/2-b) ve müşterin bu tutarı senin adına vergi dairesine yatırır. Hizmetin KDV'si genel oranla %20'dir.

Brüt 60.000 ₺ ücretli bir iş, müşteri şirket
KalemTutar
Brüt ücret60.000 ₺
Gelir vergisi stopajı (%20)−12.000 ₺
Net ücret48.000 ₺
KDV (%20)+12.000 ₺
Müşterinin ödediği toplam / senin tahsil ettiğin72.000 ₺ / 60.000 ₺

Tahsil ettiğin KDV senin değildir: KDV beyannamesiyle, işin için ödediğin KDV düşülerek vergi dairesine ödenir. Net veya brütten makbuz tutarını serbest meslek makbuzu hesaplama, KDV'yi KDV hesaplama aracıyla bulabilirsin.

3. Yıllık gelir vergisi: kazanç, gider ve mahsup

Serbest meslek kazancı her yıl Mart ayında yıllık beyannameyle beyan edilir. Kazanç, yıl içindeki tahsilatlardan mesleki giderlerin düşülmesiyle bulunur; vergi, ücret dışı gelirler için geçerli artan oranlı tarifeyle hesaplanır. Ece yılda 720.000 ₺ tahsil eder ve bilgisayar, yazılım lisansları ve ofis gibi 120.000 ₺ gider belgelendirirse kazancı 600.000 ₺ olur. 2026 tarifesiyle vergisi 124.500 ₺, efektif oran %20,75.

Yıl içinde müşterilerin kestiği stopajlar (144.000 ₺) bu vergiden düşülür. Kesilen stopaj hesaplanan vergiden fazla olduğu için 19.500 ₺ iade ya da mahsup konusu olur. Kendi kazancınla hesap için gelir vergisi hesaplama aracını "ücret dışı" seçeneğiyle kullan. Yıl içinde ayrıca geçici vergi dönemleri vardır; takvimi mali müşavirinle netleştir.

4. Sigorta: Bağ-Kur primi

Serbest meslek kazancı nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar 5510 md. 4/1-b kapsamında sigortalıdır. Aylık prime esas kazancını, günlük alt ve üst sınır arasında kalmak şartıyla kendin beyan edersin; beyanda bulunmazsan alt sınırın otuz katı esas alınır (md. 80). 2026 için aylık alt sınır 33.030 ₺'dir. Yüksek kazanç beyan etmek primi artırır ama ileride bağlanacak aylığı da yükseltir.

Primlerin düzenli ödenmesi önemlidir: prim borcu sağlık hizmetlerinden yararlanmayı ve emeklilikte hizmetin sayılmasını etkileyebilir. Ajansta geçen süreler (4/a) ile serbest çalışma süreleri (4/b) birleşir; emeklilik tarihini ne zaman emekli olurum hesaplama aracıyla kontrol et.

5. İlk yıl için bütçe ve kontrol listesi

  1. Fiyat verirken stopajı ve KDV'yi ayır: müşteriye brüt mü net mi söylediğini netleştir.
  2. Her ay tahsilatın bir kısmını vergi ve prim için ayrı bir hesapta biriktir.
  3. Mesleki giderlerin belgelerini sakla; bilgisayar gibi demirbaşlar amortismanla gidere yazılır (amortisman hesaplama).
  4. Mart'taki yıllık beyanname ve taksit tarihlerini takvimine ekle.
  5. Ajanstan ayrılırken haklarını kontrol et: kıdem tazminatı istifa hâlinde doğmaz; İstifa Etmek İstiyorum yazısına bak.

İlk beyanname deneyimi için adımlar İlk Kez Beyanname Vereceğim yazısında.

Aylık Bağ-Kur primini seçtiğin kazanca göre, 5 puanlık indirimle birlikte Bağ-Kur prim hesaplama aracında görebilirsin.

Sık sorulan sorular

Serbest meslek makbuzunda stopaj ne zaman kesilir?

Müşterin şirket, kurum ya da vergi kesmekle sorumlu biriyse ödemenin %20'si gelir vergisi stopajı olarak kesilir ve vergi dairesine onun tarafından yatırılır (GVK md. 94/2-b). 60.000 ₺ brüt ücretli bir işte eline 48.000 ₺ geçer, müşterin ayrıca 12.000 ₺ KDV öder. Bireylere yaptığın işlerde stopaj kesilmez; brüt tutarın tamamını tahsil edersin.

Serbest çalışan Bağ-Kur'lu mu olur?

Evet. Serbest meslek kazancı nedeniyle gelir vergisi mükellefi olanlar 5510 sayılı Kanun md. 4/1-b kapsamında sigortalıdır. Prime esas kazancını, günlük alt ve üst sınır arasında kalmak şartıyla kendin beyan edersin; beyanda bulunmazsan alt sınırın otuz katı esas alınır (md. 80). Primleri kendin ödersin.

Kesilen stopajlar yıllık vergiden düşülür mü?

Evet. Serbest meslek kazancı yıllık beyannameyle beyan edilir ve yıl içinde müşterilerin kestiği stopajlar hesaplanan vergiden mahsup edilir. Örnekte yıllık vergi 124.500 ₺, kesilen stopaj 144.000 ₺; fazla kesilen 19.500 ₺ iade ya da mahsup konusu olur.

Şahıs şirketi mi kurmalıyım, limited şirket mi?

Serbest meslek faaliyetinde çoğu kişi şahıs olarak, serbest meslek makbuzu düzenleyerek başlar. Kazanç arttıkça kurumlar vergisi ve kâr dağıtımındaki vergiyle birlikte limited şirket seçeneği değerlendirilebilir; karar gelir düzeyine, gider yapısına ve ortaklık ihtiyacına göre değişir. Karşılaştırmayı şahıs şirketi mi limited mi yazısında ve bir mali müşavirle yap.

Kaynaklar

Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Sitenin arkasındaki ekibi hakkımızda sayfasında tanıtıyoruz.