İşçi Alacağı Nasıl İstenir? Faiz, Zamanaşımı ve Dava Süreci

Kemal altı buçuk yıl çalıştığı fabrikadan 30 Eylül 2026'da gerekçe gösterilmeden çıkarıldı. "Tazminatın birkaç ay içinde yatar" dendi, ama bir ay geçti ve hesabına tek kuruş gelmedi. Kemal ne kadar alacağı olduğunu, bekledikçe faiz işleyip işlemediğini ve ne zamana kadar harekete geçmesi gerektiğini bilmiyor. Bu yazıda alacağını hesaplamaktan tahsil etmeye kadar izleyeceğin yolu, Kemal'in rakamlarıyla adım adım anlatıyoruz.

1. Önce alacağını kalem kalem hesapla

Her alacak kaleminin kendi hesap kuralı vardır. Kemal'in kıdem ve ihbar tazminatı yemek, yol gibi düzenli yan ödemeler eklenmiş giydirilmiş brüt ücretle (52.000 ₺), izin ücreti ise çıplak brüt ücretle (48.000 ₺) hesaplanır:

Kendi rakamlarını kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık izin araçlarıyla bulabilirsin. Ödenmemiş maaşların ya da fazla mesailerin varsa onları da ekle; geriye dönük fazla mesainin dönem dönem nasıl hesaplandığını Fazla Mesailerim Ödenmedi yazısında gösterdik. İşveren seni geçerli bir sebep olmadan çıkardıysa ve iş güvencesi kapsamındaysan işe iade seçeneği de var; onu İşten Çıkarıldım yazısında anlattık.

2. Hangi alacağa hangi faiz işler?

İşçi alacaklarının hepsine aynı faiz işlemez; hem oran hem de başlangıç tarihi kaleme göre değişir. Bu ayrım, uzun süren bir uyuşmazlıkta alacağın büyüklüğünü ciddi ölçüde etkiler:

Kemal'in alacağı 30 Haziran 2027'de ödenirse: kıdem tazminatına, örnek olarak yıllık %40 mevduat faiziyle 273 günde 101.122,19 ₺ faiz işler. Kemal 9 Kasım 2026'da tebliğ edilen bir ihtarnameyle ödeme isterse, ihbar ve izin alacağına (145.066,67 ₺) o tarihten itibaren 233 günde 28.707,30 ₺ yasal faiz işler. Oranlar değişebileceği için bu rakamlar örnektir; güncel yasal faizle kendi hesabını yasal faiz hesaplama aracıyla yapabilirsin. Mevduat faizi için bankaların ilan ettiği en yüksek orana bakılır; tek bir resmî oran yoktur.

Buradan çıkan pratik sonuç: ihtarname göndermek, yasal faizin işlemeye başladığı tarihi öne çeker. İhtarnamede her kalemi ve tutarını yazıp makul bir ödeme süresi vermek yeterlidir. Noter masrafını noter ücreti hesaplama aracıyla görebilirsin.

3. Zamanaşımına dikkat: 5 yıl

Süreyi kaçırmak, en haklı alacağı bile istenemez hâle getirir. İşçi alacaklarında temel süreler şunlardır:

Ücret alacaklarında süre her ay için ayrı işler. Örneğin Ekim 2026'da harekete geçen biri için Ekim 2021'den önceki ayların fazla mesai alacakları zamanaşımına uğramış olabilir. Beklemek, alacağı her ay biraz daha küçültür. Arabulucuya başvurmak ise zamanaşımını durdurur: başvurudan son tutanağa kadar geçen süre hesaba katılmaz. Bir sürenin son gününü yasal süre hesaplama aracıyla bulabilirsin.

4. Zorunlu arabuluculuk

İşçi alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun md. 3). Başvuruyu adliyedeki arabuluculuk bürosuna ya da e-Devlet üzerinden yapabilirsin; başvuru ücretsizdir. Anlaşma olmazsa ilk iki saatin ücretini Adalet Bakanlığı öder; anlaşma olursa ücret, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit paylaşılır. Arabulucu en geç üç hafta içinde, zorunlu hâllerde bir hafta uzatarak süreci bitirir.

• Anlaşırsan: anlaşma belgesi mahkeme kararı gibi icraya konulabilir; üzerinde anlaşılan konularda sonradan dava açılamaz. Bu yüzden her kalemin ve tutarın yazıldığını kontrol et; ayrıntısı İbraname Nedir? yazısında.
• Anlaşamazsan: son tutanakla iş mahkemesinde dava açabilirsin.

Sürecin bütün adımlarını zorunlu arabuluculuk rehberinde, anlaşma hâlinde ödenecek ücreti arabuluculuk ücreti hesaplama aracında bulabilirsin.

5. Dava: belirsiz alacak ve ıslah

Dava, işverenin yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki iş mahkemesinde açılır. Fazla mesai gibi tutarı tanık ve bilirkişi incelemesiyle kesinleşecek alacaklarda, işçinin baştan kesin bir rakam bilmesi beklenmez:

• Belirsiz alacak davası (HMK md. 107): dava şimdilik küçük bir tutarla açılır; bilirkişi raporundan sonra talep gerçek tutara yükseltilir. Peşin harç başlangıçta yazdığın tutar üzerinden ödenir.
• Islah (HMK md. 176): davadaki talebi bir kez artırma imkânıdır; artırılan kısım için ayrıca harç ödenir.

Harç ve masrafları dava harcı ve ıslah ve karar harcı araçlarıyla önceden görebilirsin; davayı kazanırsan bu masraflar işverene yükletilir. Karara rağmen ödeme yapılmazsa ilamlı icra yoluna gidilir; masrafları icra takip masrafı hesaplama aracında. İşveren iflas ettiyse son üç aylık ücretin için Ücret Garanti Fonuna başvurabilirsin; bunu İşverenim Maaşımı Geç Ödüyor yazısında anlattık.

Alacağını isterken izleyeceğin yol

İşten ayrılırken bakılacak bütün kalemleri işten ayrılırken haklar kontrol listesinde, ayrılışının SGK'ya doğru bildirilip bildirilmediğini SGK işten çıkış kodları sayfasında kontrol edebilirsin.

Bu yazı genel bilgi verir; somut bir uyuşmazlıkta bir avukattan destek almanı öneririz.