Fazla Mesailerim Ödenmedi: Alacağımı Nasıl Hesaplar, Nasıl İsterim?

Burak bir lojistik deposunda çalışıyor. Sözleşmesinde haftalık 45 saat yazıyor ama yoğunluk yüzünden neredeyse her hafta cumartesi de dahil 54 saat çalışıyor. Maaşı her ay asgari ücret olarak yatıyor; bordroda fazla mesai satırı hiç yok. Bir arkadaşı "Bu saatlerin parası birikmiş olmalı" deyince Burak'ın aklına iki soru geldi: "Ne kadar alacağım var? Bunu nasıl isterim?" Bu yazıda Burak'ın 21 aylık alacağını adım adım hesaplıyor, ispat ve başvuru yollarını anlatıyoruz.

1. Haftalık fazla saati bul

Fazla çalışma, haftalık 45 saati aşan çalışmadır. Burak haftada 54 saat çalıştığı için her hafta 9 saat fazla mesai yapıyor. Bir ayda ortalama 52 ÷ 12 ≈ 4,33 hafta olduğundan aylık fazla mesai 9 × 52 ÷ 12 = 39 saat eder. Kendi haftalık saatini saat hesaplama aracıyla giriş ve çıkış saatlerinden toplayabilirsin.

Yılda en fazla 270 saat fazla çalışma yaptırılabilir; Burak'ın yılda 468 saati bu sınırı aşıyor. Sınırın aşılması işverenin idari sorumluluğudur; fiilen çalışılan saatlerin ücreti yine ödenmelidir.

2. Her dönemi kendi maaşıyla hesapla

Saatlik ücret, aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur (haftalık 45 saat × 5). Fazla mesai saatinin ücreti bunun 1,5 katıdır. Burak'ın maaşı 2025'te ve 2026'da o yılın brüt asgari ücretiydi:

Burak'ın 21 aylık brüt fazla mesai alacağı yaklaşık 158.427 ₺. Bu tutar ödenirken SGK, işsizlik, gelir vergisi ve damga vergisi kesilir; örneğin 2026'daki bir aylık 8.587,80 ₺ brüt mesainin tahmini neti 6.139,51 ₺'dir. Tek bir ayın brüt ve net tutarını fazla mesai ücreti hesaplama aracıyla, saatlik ücretini saatlik ücret hesaplama aracıyla görebilirsin.

3. Kanıtlarını şimdiden topla

Fazla mesai davalarında en zor kısım çalışılan saatlerin ispatıdır. İşten ayrılmadan önce şunları bir araya getirmek işini kolaylaştırır:

• Giriş-çıkış kayıtları: Kartlı geçiş, parmak izi ya da turnike sistemi kayıtları.
• Vardiya çizelgeleri: Haftalık çalışma planları ve duyurular.
• Yazışmalar: Mesaiye kalma talimatı veren mesajlar ve e-postalar.
• Tanıklar: Aynı saatlerde çalışan, mümkünse işyerinden ayrılmış iş arkadaşları.
• Bordrolar: Fazla mesai satırı olup olmadığını ve imzalı olup olmadığını kontrol et.

4. Önce arabulucu, sonra dava

İşçi alacakları için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (7036 sayılı Kanun md. 3). Başvuru adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır; anlaşma sağlanırsa tutanak ilam niteliğindedir. Süreci zorunlu arabuluculuk rehberinde, ücretini arabuluculuk ücreti hesaplama aracında bulabilirsin. Anlaşma olmazsa iş mahkemesinde dava açılır; harç ve masrafları dava harcı hesaplama aracı gösterir.

Süreye dikkat: fazla mesai ücreti beş yıllık zamanaşımına tabidir ve süre her ayın ücretinin ödenmesi gereken tarihten başlar (TBK md. 147). Beş yıldan eski aylar için alacak zamanaşımına uğrayabilir; beklemek alacağı küçültür.

5. İşten ayrılıyorsan diğer alacakları da hesapla

Fazla mesai, işten ayrılırken istenebilecek alacaklardan yalnızca biridir. Kıdem tazminatını kıdem tazminatı hesaplama, kullanılmayan izinlerin ücretini yıllık izin hesaplama, bildirim süresini ihbar tazminatı hesaplama araçlarıyla bul. Bütün kalemleri ve imza atmadan önce bakılacakları işten ayrılırken haklar sayfasında topladık; fazla mesainin kuralları ise fazla mesai rehberinde. Maaşın da gününde yatmıyorsa 20 gün kuralını ve gecikme faizini İşverenim Maaşımı Geç Ödüyor yazısında anlattık.

Ödenmeyen fazla mesai için kontrol listesi

1. Saat: Haftalık çalıştığın saati ve 45'i aşan kısmı yaz.
2. Maaş: Her dönemin brüt maaşını bordrolarından çıkar.
3. Hesap: Her dönemi kendi saatlik ücretiyle hesaplayıp topla.
4. Kanıt: Kayıtları, çizelgeleri, mesajları ve tanıkları belirle.
5. Başvuru: Arabuluculuk bürosuna başvur; anlaşma olmazsa dava açılır.

Bu yazı genel bilgi verir; somut bir uyuşmazlıkta bir avukattan destek almanı öneririz.