Kıdem Tazminatı Şartları: Kimler Alabilir?
Kıdem tazminatı, aynı işverenin yanında en az bir yıl çalışan işçiye, iş sözleşmesi belirli nedenlerle sona erdiğinde ödenen bir tazminattır. Hak doğup doğmadığı, bir yıllık çalışma şartına ve işin nasıl sona erdiğine bağlıdır. Aşağıda en sık karşılaşılan durumları bulabilirsin.
Bu sayfa genel bilgi verir, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kendi durumunda işveren ya da işçi olarak karar vermeden önce bir iş hukuku uzmanına danışmanı öneririz.
Hangi durumlarda kıdem tazminatı alınır?
| Ayrılış durumu | Kıdem tazminatı |
|---|---|
| İşverenin, haklı bir neden olmadan iş sözleşmesini feshetmesi (işten çıkarma) | Alır |
| İşverenin işçinin sağlık sorunları nedeniyle feshetmesi | Alır |
| İşçinin haklı nedenle feshi (ücretin ödenmemesi, kötü muamele, sigortasız çalıştırma gibi) | Alır |
| Erkek işçinin muvazzaf askerlik hizmeti için ayrılması | Alır |
| Kadın işçinin evlendikten sonra bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması | Alır |
| Emeklilik (yaşlılık ya da malullük aylığı) için gerekli şartları tamamlayıp bu amaçla ayrılma | Alır |
| İşçinin ölümü | Mirasçıları alır |
| İşverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranış nedeniyle feshi (örneğin hırsızlık) | Alamaz |
| İşçinin kendi isteğiyle istifa etmesi | Genellikle alamaz |
| Belirli süreli sözleşmenin süresinin dolması | Genellikle alamaz |
| Aynı işyerinde bir yılı doldurmadan ayrılma (deneme süresi dahil) | Alamaz |
"Genellikle" ifadesi, somut olayın ayrıntılarına göre sonucun değişebileceği anlamına gelir. Hak doğup doğmadığını netleştirmek için sözleşmeni, fesih bildirimini ve ayrılış nedenini bir uzmana gösterebilirsin.
Kıdem tazminatının şartları
- En az bir yıl çalışma: Çalışma süresi, aynı işverenin farklı işyerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanır. Bir yıldan kısa çalışmada hak doğmaz.
- Fesih nedeni: Hak, ayrılışın yukarıdaki tabloda tazminat doğuran durumlardan biri olmasına bağlıdır.
- Sözleşmenin sona ermesi: Tazminat, iş sözleşmesi sona erdiğinde muaccel olur, yani talep edilebilir hale gelir.
Tutarı nasıl hesaplanır?
Her tam hizmet yılı için 30 günlük brüt ücret esas alınır; artan aylar ve günler için orantılı olarak eklenir. Ücret hesabına düzenli yan haklar da girer ve toplam, dönemin kıdem tazminatı tavanını aşamaz. Son dönem tavanı 73.729,87 ₺'dir. Tutarı hesaplamak için kıdem tazminatı hesaplama aracını kullanabilir, tavan tutarlarını kıdem tazminatı tavanı sayfasında görebilirsin.
Bildirim süresine uymadan ayrılan taraf ihbar tazminatı da ödeyebilir; bu ayrı bir haktır. İşten ayrıldıktan sonra ihtiyaç duyabileceğin işsizlik maaşı ve kullanılmayan yıllık izin ücreti hesaplarına da bakabilirsin.
Sık sorulan sorular
Kıdem tazminatı almak için kaç yıl çalışmak gerekir?
Aynı işverene bağlı işyerlerinde en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Bir yılı doldurmadan ayrılan işçi, ayrılış nedeni ne olursa olsun kıdem tazminatı alamaz.
İstifa edersem kıdem tazminatı alabilir miyim?
Kendi isteğiyle ve haklı bir neden olmadan istifa eden işçi genellikle kıdem tazminatı alamaz. Ancak ücretin ödenmemesi gibi haklı nedenlerle ayrılma, askerlik, emeklilik ve evlilik sonrası ayrılma gibi durumlarda tazminat hakkı doğar. Durumuna uyup uymadığını bir iş hukuku uzmanına danışmanı öneririz.
Kıdem tazminatından kesinti yapılır mı?
Kıdem tazminatından gelir vergisi ve SGK primi kesilmez; yalnızca binde 7,59 oranında damga vergisi kesilir.
Kıdem tazminatı hakkı ne zaman zamanaşımına uğrar?
Kıdem tazminatı için zamanaşımı süresi, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren genel olarak beş yıldır. İş davası açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Süreler konusunda kesin bilgi için bir avukata başvurmalısın.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Her tam hizmet yılı için 30 günlük brüt ücret esas alınır. Ücretin yanında düzenli yan haklar da hesaba katılır ve ücret, dönemin tavanını (son dönem için 73.729,87 ₺) aşamaz. Kendi durumun için kıdem tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsin.
Kıdem tazminatı ile ihbar tazminatı aynı şey mi?
Hayır. Kıdem tazminatı çalışılan yıllara göre, ihbar tazminatı ise bildirim süresine uyulmadığında bu süreye ait ücret olarak ödenir. İkisi ayrı haklardır ve bazı durumlarda birlikte doğabilir.
Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Bizi tanımak için hakkımızda sayfasına bakabilirsin.