İşten Ayrılırken Haklarını Öğren: Kontrol Listesi
İşten ayrılırken ne alacağını bilmemek, gereksiz kayıplara yol açabilir. Hangi hakların doğduğu, ayrılışın nasıl gerçekleştiğine (işveren mi çıkardı, sen mi istifa ettin, haklı neden var mı) ve çalışma süresine bağlıdır. Bu yazıda sırayla bakman gereken noktaları, her hak için ilgili hesaplama aracını ve örnek bir hesabı bir araya getirdik.
Bu içerik genel bilgi verir, hukuki danışmanlık değildir. Somut durumun için bir iş hukuku uzmanına danışmanı öneririz.
Adım adım kontrol listesi
- Ayrılış nedenini netleştir. Fesih yazılı mı, kim feshetti, gerekçe ne? Hakların büyük ölçüde buna bağlı.
- Kıdem tazminatı hakkını kontrol et. En az bir yıl çalışmış olmalı ve ayrılış nedeni tazminat doğurmalı. Şartlar için kıdem tazminatı şartları, tutar için kıdem tazminatı hesaplama ve güncel tavan için kıdem tazminatı tavanı sayfalarına bak.
- İhbar süresine uyulup uyulmadığına bak. Bildirim süresi verilmeden çıkarıldıysan ihbar tazminatı doğabilir: ihbar süreleri ve ihbar tazminatı hesaplama.
- Kullanılmayan yıllık izinlerini hesapla. Kullanmadığın izin günleri ücrete dönüşür: yıllık izin süreleri ve yıllık izin hesaplama.
- Diğer alacakları listele. Ödenmemiş maaş, fazla mesai, prim ve ikramiye gibi kalemler için fazla mesai ücreti hesabını kullanabilirsin.
- Belgeleri iste. Çalışma belgesi, bordrolar ve izin kayıtları ileride işine yarar. SGK hizmet dökümünü e-Devlet üzerinden kontrol edebilirsin.
- İbranameyi dikkatle oku. Ödemelerin tamamı hesabına geçmeden imza atma.
- İşsizlik maaşı için başvur. Şartları sağlıyorsan 30 gün içinde İŞKUR'a başvur; tutarı işsizlik maaşı hesaplama aracıyla görebilirsin.
Örnek: 6 yıl 7 ay çalışan, 50.000 ₺ brüt ücretli çalışan
1 Ocak 2020 - 31 Temmuz 2026 arasında çalışıp işveren tarafından haklı neden olmadan çıkarılan, giydirilmiş brüt ücreti 50.000 ₺ olan biri için tahmini hesap şöyledir (78 gün izin kullandığını varsayıyoruz):
| Hak | Tutar |
|---|---|
| Brüt kıdem tazminatı | 329.166,67 ₺ |
| Brüt ihbar tazminatı (8 hafta) | 93.333,33 ₺ |
| Kullanılmayan yıllık izin (12 gün, brüt) | 20.000,00 ₺ |
| Aylık işsizlik ödeneği (net, 1.080 prim günü) | 19.848,20 ₺ |
Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti ise vergilendirilir ve izin ücretinden SGK primi de kesilir. İşsizlik ödeneğinden yalnızca damga vergisi kesilir. Tutarlar tahminidir; gerçek tutarlar bordroya ve ayrılış tarihindeki tavana göre değişir.
Sık yapılan hatalar
- İbraname imzalayıp tüm alacaklardan vazgeçmek.
- Kıdem tazminatı hakkı doğmadığını kontrol etmeden varsaymak (ya da tersi).
- Yıllık izin ücretini unutmak.
- İşsizlik maaşı başvurusunu 30 günlük süreyi kaçırarak geciktirmek.
- Hizmet süresini yanlış hesaplamak; kesin süreyi tarih farkı hesaplama ile bulabilirsin.
Maaşından ne kadar kesinti yapıldığını anlamak için brüt maaş ile net maaş farkı yazımıza da bak.
Sık sorulan sorular
İşten ayrılırken hangi haklarım doğar?
Ayrılış nedenine ve çalışma süresine göre kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kullanılmayan yıllık izin ücreti, ödenmemiş maaş, fazla mesai ve prim alacakları, işsizlik ödeneği başvuru hakkı doğabilir. Hangilerinin doğduğu ayrılış şekline göre değişir.
İbraname imzalamadan önce ne yapmalıyım?
İbranameyi imzalamadan önce kendi hesabına ödenen ve ödenmesi gereken tüm kalemleri kontrol et. İmza, o ödemeler için alacağın olmadığını belirtir ve ileride talep hakkını zorlaştırabilir. Emin değilsen bir iş hukuku uzmanına danış.
İşsizlik maaşı için ne zaman başvurmalıyım?
İşten ayrıldıktan sonra 30 gün içinde İŞKUR'a başvurmak gerekir. Hak kazanma şartları ayrılış nedenine, prim günü sayına ve son 120 günlük kesintisiz çalışmaya bağlıdır.
Alacaklarım için ne kadar süre var?
İşçilik alacakları için zamanaşımı süreleri genel olarak beş yıldır ve dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Süreler alacağın türüne göre değişebileceğinden bir avukata danışmanı öneririz.
İşveren çalışma belgesi vermek zorunda mı?
Evet. İşveren, işten ayrılan işçiye çalışma süresini ve işin türünü gösteren bir belge vermekle yükümlüdür. Ayrıca SGK'ya işten ayrılış bildirgesini vermesi gerekir.
Bir hata ya da eksik mi gördün? Lütfen bize bildir; doğrulayıp düzeltiriz. Hesapların hangi kaynaklara ve yönteme dayandığını kaynaklar ve yöntem sayfasında açıkladık. Sonuçlar bilgilendirme amaçlıdır; resmî işlemlerde ilgili kurumun verilerini esas al. Bizi tanımak için hakkımızda sayfasına bakabilirsin.